Από τις 12 Αυγούστου το 11ο Διεθνές Φεστιβάλ Μουσικής Μολύβου μας καλεί να αντικρύσουμε το Χάος και μέσα από αυτό να αφήσουμε τη μουσική να μας οδηγήσει σε μια νέα δημιουργική τάξη, μέσα από έξι συναυλίες, ως τις 19 του μήνα, στον παραδοσιακό οικισμό της Λέσβου. Με αυτή την αφορμή μιλήσαμε με τη Δανάη Ντέρκεν, που μαζί με την επίσης πιανίστα αδελφή της Κυβέλη διευθύνουν καλλιτεχνικά το εξαιρετικό αυτό φεστιβάλ, που φέτος έχει ως θέμα το Χάος.
Σε έναν κόσμο που φαίνεται να διολισθαίνει προς το χάος, ελπίζω το δικό σας Χάος να είναι δημιουργικό.
Αυτή τη στιγμή στον κόσμο υπάρχουν πολλά διαφορετικά πράγματα τα οποία περιέχουν το χάος με πολλούς διαφορετικούς τρόπους. Νομίζω όμως ότι είναι σημαντικό να θυμηθούμε ότι το χάος δεν είναι το τέλος, αλλά η αρχή. Μέσα από το χάος αποφασίζεται πού θα μας οδηγήσει ο δρόμος· μπορεί να πάει προς την καταστροφή, αλλά μπορεί και να πάει προς μία νέα αρχή. Οπότε, βλέπουμε το χάος ως μια απαραίτητη φάση μετάβασης — μια κατάσταση που μας ωθεί στο επόμενο βήμα, προς μια καινούργια τάξη που μπορεί να είναι καλύτερη απο αυτή που είχαμε πριν. Πρέπει να περάσουμε μέσα από αυτό για να υπάρχει μια καινούργια γέννηση· για αυτό, το χάος για μας είναι κατά κάποιο τρόπο η αρχή της δημιουργικότητας.
Πώς σχετίζεται το μουσικό πρόγραμμα με το θέμα του Φεστιβάλ;
Η σειρά των συναυλιών μας ξεκινά από το Πανδαιμόνιο και τον Πόνο και μέσα από την Ευκαιρία, την Εξέγερση και την Ελπίδα καταλήγει στη Δημιουργία. Το έργο με το οποίο θα ολοκληρωθεί το Φεστιβάλ είναι η Ιεροτελεστία της Άνοιξης του Ιγκόρ Στραβίνσκι στην εκδοχή για πιάνο τέσσερα χέρια. Είναι ένα έργο ύμνος στην αναγέννηση, στη μετάβαση από το σκοτάδι στο φως, από το τέλος σε μια νέα αρχή.
Κάθε χρονιά όμως είναι μια νέα αρχή.
Αυτή η αναζήτηση χαρακτηρίζει διαχρονικά το Φεστιβάλ: επιδιώκουμε να φέρουμε κοντά μουσικούς από όλον τον κόσμο, ανοιχτούς, που αναζητούν κάτι καινούργιο, και κατά κάποιο τρόπο περίεργοι για το τι θα τους δώσει ο Μόλυβος ως έμπνευση και για το πώς θα επηρεάσει τα κομμάτια που θα ερμηνεύσουν εκεί.
Το Φεστιβάλ λειτουργεί ως σημείο επικοινωνίας της εγχώριας με τη διεθνή μουσική ζωή;
Από την αρχή του Φεστιβάλ, ήταν σημαντικό για εμάς να προσκαλούμε όχι μόνο διακεκριμένους μουσικούς από το εξωτερικό, αλλά και καταξιωμένους Έλληνες καλλιτέχνες. Κάθε χρονιά είναι χαρά μας να συνεργαζόμαστε με σπουδαία ελληνικά ταλέντα. Το Φεστιβάλ λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ αυτών των δύο κόσμων — αν και οι Έλληνες μουσικοί που προσκαλούμε έχουν ήδη διεθνή πορεία.
Ένα ακόμη βασικό στοιχείο του Φεστιβάλ είναι η καθιέρωση μίας παγκόσμιας πρεμιέρας κάθε χρόνο, πάντα από Έλληνα συνθέτη. Φέτος έχουμε την τιμή να παρουσιάσουμε το έργο του Ερρίκου Βάιου, ένα τρίο για πιάνο, βιολί και τσέλο, το οποίο θα ερμηνεύσουμε εγώ, η Κατερίνα Χατζηνικολάου και η Τάνια Τέτσλαφ.
Παράλληλα, συνεχίζουμε να δίνουμε βήμα σε νέους Έλληνες μουσικούς. Μαζί με την Κυβέλη ακούμε πολλούς μουσικούς κάθε χρόνο και επιλέγουμε ταλαντούχους καλλιτέχνες για να συμμετάσχουν στο Φεστιβάλ. Συχνά αυτή είναι η πρώτη τους επαφή με τον διεθνή κόσμο της κλασικής μουσικής και συχνά επίσης λειτουργεί ως γέφυρα για περαιτέρω συνεργασίες και σπουδές. Είναι ένα ζωντανό δίκτυο δημιουργικών ανταλλαγών.
Έχετε επανειλημμένα ηχογραφήσει και παρουσιάσει Έλληνες συνθέτες στο διεθνές ακροατήριο.
Τα τελευταία επτά-οκτώ χρόνια άρχισα να εμβαθύνω στην ελληνική κλασική μουσική και στους συνθέτες της. Πρώτα-πρώτα ανακάλυψα πάρα πολλά κομμάτια που πραγματικά είναι εντυπωσιακά, πανέμορφα. Εκτός από τους γνωστούς Θεοδωράκη, Χατζιδάκι, Σκαλκώτα και Ξενάκη, γνώρισα και το έργο του Καλομοίρη, που έχει γράψει εξαιρετικά κομμάτια για πιάνο. Αλλά δεν ήταν μόνον ότι ανακάλυψα πολλά έργα, είναι και ότι όταν άρχισα να ασχολούμαι με αυτή την μουσική, επηρεάστηκα και στα κομμάτια που έπαιζα από άλλους συνθέτες!
Δηλαδή;
Για μένα, που είμαι μισή Ελληνίδα και μισή Γερμανίδα, η ελληνική κλασική μουσική είναι πολύ σημαντική. Έχω το συναίσθημα ότι έχω μάθει τόσο πολλά από αυτήν, επειδή η μουσική αυτή έχει ένα τόσο ιδιαίτερο ρυθμό, ιδιαίτερες αρμονίες – μια πώς να το πω, αν θέλετε σχεδόν κάτι σαν μία φωτιά μέσα της. Είναι ένα ταμπεραμέντο, μία ενέργεια, που την παίρνω μαζί μου και σε άλλα κομμάτια που παίζω.
Πρόσφατα ηχογραφήσατε τα έργα για πιάνο και ορχήστρα του Μίκη Θεοδωράκη για τη Γερμανική εταιρεία Berlin Classics.
Ναι, πρόσφατα ηχογράφησα έναν δίσκο με έργα του Μίκη Θεοδωράκη, από διασκευές τραγουδιών του μέχρι τη Σουίτα για πιάνο και ορχήστρακαι το κονσέρτο «Ελικών» για πιάνο και ορχήστρα, δύο συναρπαστικά έργα, με ενέργεια που είναι πολύ δύσκολο να την περιγράψει κανείς, σχεδόν παραπέμπει στον Μπετόβεν, σα να ξυπνάει κάτι στη φύση και είναι αδύνατο να τη σταματήσεις.
Η ηχογράφηση έγινε με την Ορχήστρα της Βαϊμάρης και τον μαέστρο Κορνήλιο Μιχαηλίδη, τον οποίο ξέρω από τότε που ήμουν 7-8 χρονών. Κατά κάποιο τρόπο μεγαλώσαμε μαζί μουσικά. Ήμασταν πάντα σε επαφή, μιλούσαμε για έργα, ανταλλάσαμε πάρα πολύ μεγάλα ηλεκτρονικά μηνύματα στα οποία μιλούσαμε για ηχογραφ;hsεις που είχαμε ακούσει και στέλναμε ο ένας στον άλλον. Είναι μία πολύ ωραία φιλία και χαίρομαι πολύ που τώρα συνεργαζόμαστε στο μουσικό επίπεδο.
Μελλοντικά τι πιστεύετε ότι θα μπορούσε να κάνει καλύτερο στο Φεστιβάλ;
Η ευχή μου για το Φεστιβάλ είναι να έχει τη δυνατότητα να μεγαλώσει, ώστε να υλοποιήσουμε ορισμένα όνειρα που προς το παρόν παραμένουν στο χαρτί, λόγω έλλειψης πόρων. Χρειαζόμαστε στήριξη από χορηγούς που θα μας επιτρέψει όχι μόνο να συνεχίσουμε, αλλά και να διευρύνουμε τη δράση μας, να καλέσουμε περισσότερους μουσικούς και να υλοποιήσουμε κάποιες πιο μακροπρόθεσμες ιδέες .
Ποια πιστεύετε ότι είναι συνολικά η προσφορά ενός Φεστιβάλ όπως αυτό του Μολύβου;
Νομίζω ότι δεν πρέπει να ξεχάσουμε ότι στο επίπεδο της τέχνης και ειδικά της μουσικής μπορούμε να επικοινωνήσουμε πάρα πολλά πράγματα τα οποία συνήθως δεν επικοινωνούνται τόσο εύκολα, επειδή στη μουσική δεν χρησιμοποιούμε λέξεις. Βεβαίως ξεπερνάμε τις γλώσσες, όλοι μπορούν να το καταλάβουν αυτό, αλλά το πιο σημαντικό είναι ότι όταν ακούμε τη μουσική, τότε φεύγει και ο φόβος για κάτι που μας είναι άγνωστο, και έτσι οι άνθρωποι, οι κουλτούρες, οι χώρες ενώνονται πολύ πιο εύκολα.
Για αυτό είναι τόσο σημαντικό να αξιοποιείται αυτό το επίπεδο της μουσικής και της τέχνης, και νομίζω ότι το Φεστιβάλ που έχουμε στον Μόλυβο είναι ιδανικό επειδή έχει την δυνατότητα να μας αγγίξει σε έναν τρόπο που συνήθως δεν είναι τόσο εύκολο να γίνει αλλιώς.