Το βράδυ της Κυριακής 31ης Μαΐου, το εμβληματικό Κτήμα Τομπάζη στην παραλία του Γαλατά θα φιλοξενήσει μια μοναδική λυρική βραδιά, σε έναν χώρο που συνδυάζει σπάνια φυσική ομορφιά και σημαντική ιστορία. Δύο διακεκριμένες Ελληνίδες λυρικές τραγουδίστριες, η σοπράνο Δήμητρα Κωτίδου και η μεσόφωνος Ελένη Βουδουράκη, θα ερμηνεύσουν με τη συνοδεία του καταξιωμένου πιανίστα Μάρκου Κώτσια ένα πρόγραμμα από αγαπημένες άριες και ντουέτα του λυρικού ρεπερτορίου, μαζί με εκλεκτές μουσικές στιγμές από το μπαρόκ, το κλασικό τραγούδι και δημιουργικές αναφορές στην ελληνική μουσική παράδοση. Η βραδιά φιλοδοξεί να φέρει την τέχνη της όπερας πιο κοντά σε όλους, με αυθεντικότητα, υψηλή καλλιτεχνική ποιότητα και ατμόσφαιρα μοναδικής οικειότητας που μόνο ένας χώρος όπως το Κτήμα Τομπάζη μπορεί να προσφέρει.
Σκεφτόμαστε συνήθως το λυρικό τραγούδι – την όπερα δηλαδή – σε σχέση με μεγάλα θέατρα και προβεβλημένους χώρους, όπως το Ηρώδειο, το Μέγαρο, η Εθνική Λυρική Σκηνή, στα οποία και οι δύο έχετε τραγουδήσει. Ποια είναι η γοητεία μιας συναυλίας σε έναν μικρό χώρο, όπως το Κτήμα Τομπάζη;
ΕΒ: Ιδανικοί χώροι για μια βραδιά λυρικού τραγουδιού είναι εκείνοι που μπορούν να υποστηρίξουν τον «φυσικό» ήχο, δηλαδή να μη χρειάζεται να υπάρχει ενίσχυση με μικρόφωνα, ηχεία κλπ. Τότε πραγματικά νιώθεις ότι έχεις τον πλήρη έλεγχο του ήχου σου και μπορείς και το απολαμβάνεις, κάτι που γίνεται ολοένα και πιο δύσκολο, όταν μια τέτοια συναυλία πραγματοποιείται σε εξωτερικούς ή πολύ μεγάλους χώρους και η ηχητική κάλυψη γίνεται αναπόφευκτη. Για τη συγκεκριμένη συναυλία, αυτό το θέμα δεν υφίσταται, μιας και μιλάμε για έναν εσωτερικό, μικρό χώρο, με φυσικά υλικά, πέτρινους τοίχους — ιδανικό, θα μπορούσα να πω, για τη βραδιά αυτή. Η γοητεία σε σχέση με τις μεγάλες σκηνές είναι πάντα η επαφή και η επικοινωνία, που λόγω της απόστασης των ακροατών από τους τραγουδιστές είναι πολύ πιο κοντινή. Αυτό δημιουργεί αυτομάτως μια πιο ζεστή ατμόσφαιρα.
ΔΚ: Πράγματι, η όπερα είναι αλληλένδετη με μεγάλες σκηνές και επιβλητικούς χώρους και, ομολογουμένως, το να τραγουδά κανείς στο Ηρώδειο, στην Εθνική Λυρική Σκηνή και στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών είναι μια μοναδική εμπειρία. Από την άλλη, οι μικρότεροι χώροι διαθέτουν μια διαφορετική αλλά πολύτιμη μαγεία. Σε έναν τέτοιο χώρο ο καλλιτέχνης νιώθει μια άμεση, σχεδόν προσωπική επαφή με το κοινό. Η μουσική αναπνέει διαφορετικά και υπάρχει μια αίσθηση εγγύτητας και κοινής εμπειρίας. Θεωρώ ότι όπου και να τραγουδά κανείς, σημασία έχει αυτό να γίνεται πάντα με σεβασμό στην τέχνη του, με χαρακτήρα και αυθεντικότητα.
Το ίδιο συμβαίνει και στο εξωτερικό. Έχετε και οι δύο μια σημαντική διεθνή εμπειρία. Μάλιστα έχετε συμπράξει στην περιοδεία της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στην Κίνα. Θα πρέπει να ήταν μια ιδιαίτερη εμπειρία.
ΔΚ: Έχω τραγουδήσει σε πολύ μεγάλες αίθουσες, σε μεγάλα θέατρα, αλλά και σε μικρότερα φεστιβάλ ή ιδιαίτερους χώρους, και πολλές φορές αυτές οι συναυλίες μένουν πιο έντονα στη μνήμη μας, ακριβώς λόγω της αμεσότητας και της ατμόσφαιρας. Η περιοδεία της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στην Κίνα ήταν πραγματικά μια ξεχωριστή εμπειρία. Ήταν συγκινητικό να βλέπεις ότι η μουσική είναι μια πραγματικά παγκόσμια γλώσσα. Παρά τις αποστάσεις και τις διαφορετικές κουλτούρες, το συναίσθημα φτάνει παντού με τον ίδιο τρόπο.
ΕΒ: Το κοινό της Κίνας ήταν πολύ ενθουσιώδες. Σε σημείο να ζητωκραυγάζουν στο τέλος της παράστασης. Ήταν η πρώτη φορά που μετά το τέλος της παράστασης μάς περίμεναν έξω από το θέατρο για να υπογράψουμε αυτόγραφα…
Πόσο βοηθάει στο καλλιτεχνικό αποτέλεσμα το να γνωρίζονται οι καλλιτέχνες, να υπάρχει φιλία, “χημεία” ανάμεσά τους;
ΕΒ: Οι πρόβες βοηθούν να γνωριστούμε καλύτερα ώστε να έχουμε καλύτερο «δέσιμο» και μουσικά και σκηνικά. Η φιλία, δε, είναι ευλογία όταν υπάρχει, διότι όσο καλύτερα γνωρίζεις τον άλλο, επόμενο είναι να νιώθεις άνετα, να αποδίδεις καλύτερα κι επίσης, αν συμβεί κάτι και πάει στραβά, είναι πιο εύκολο να αντιμετωπιστεί γνωρίζοντας τον χαρακτήρα και τις πιθανές αντιδράσεις του.
Πολλές φορές όμως έχει χρειαστεί να παίξουμε πρώτη φορά απευθείας στη σκηνή με τραγουδιστή που χρειάστηκε να αντικαταστήσει κάποιον, κι εκεί μόνο η εμπειρία και ο επαγγελματισμός είναι τα συστατικά που θα οδηγήσουν στην ομαλή ροή και ένα επιτυχημένο καλλιτεχνικό αποτέλεσμα.
ΔΚ: Νομίζω ότι η χημεία μεταξύ των καλλιτεχνών παίζει τεράστιο ρόλο. Όταν υπάρχει αμοιβαία εκτίμηση, εμπιστοσύνη και φιλία, αυτό περνάει και στον θεατή, γίνεται αμέσως αισθητό.
Ειδικά στο λυρικό θέατρο είναι πολύ σημαντικό να μπορείς να “συναντήσεις” πραγματικά τον άλλο καλλιτέχνη επί σκηνής. Τότε δημιουργείται κάτι ζωντανό και αυθεντικό, όχι απλώς μια σωστή εκτέλεση.
Πώς επιλέξατε το πρόγραμμα; Το διαμορφώσατε ουσιαστικά εσείς οι ίδιες. Ποιοι είναι οι βασικοί άξονες;
ΔΚ: Το πρόγραμμα το διαμορφώσαμε με πολλή αγάπη και έντονα προσωπικό κριτήριο. Επιλέξαμε έργα που αγαπάμε πραγματικά και που νιώθουμε ότι μας εκφράζουν καλλιτεχνικά, αλλά ταυτόχρονα θέλαμε να δημιουργήσουμε μια βραδιά ανοιχτή και προσιτή σε όλους, ειδικά σχεδιασμένη για τον συγκεκριμένο χώρο.
ΕΒ: Επιλέξαμε με βασικό γνώμονα έργα που αγαπάμε πραγματικά και που νιώθουμε ότι μας εκφράζουν καλλιτεχνικά. Θέλαμε όμως, όπως είπε και η Δήμητρα, να δημιουργήσουμε ταυτόχρονα μια βραδιά προσιτή σε όλους, ακόμη και σε ανθρώπους που ίσως έρχονται πρώτη φορά σε επαφή με την όπερα. Πιστεύω πως αυτή είναι και η μεγάλη μαγεία της: μπορεί να συνδυάζει υψηλή τέχνη και βαθύ συναίσθημα χωρίς να χρειάζονται εκπτώσεις στην ποιότητα.
ΔΚ: Ναι, και εγώ πιστεύω βαθιά ότι η όπερα, όταν παρουσιάζεται με ποιότητα και ειλικρίνεια, μπορεί να αγγίξει ακόμη και ανθρώπους που έρχονται πρώτη φορά σε επαφή μαζί της. Αυτή είναι η μεγάλη της μαγεία: συνδυάζει υψηλή τέχνη με βαθύ συναίσθημα. Ο βασικός άξονας του προγράμματος είναι ακριβώς αυτός — ένα μουσικό ταξίδι με λυρισμό, θεατρικότητα και συγκίνηση, που να μπορεί να μιλήσει σε όλους χωρίς να χάνει την καλλιτεχνική του ουσία.
Ο ρόλος αυτών των εκδηλώσεων είναι δηλαδή να φέρουν την όπερα και σε ένα καινούργιο κοινό;
ΕΒ: Νομίζω πως ναι. Είναι σημαντικό η όπερα να βγαίνει από τα στενά όρια που συχνά της αποδίδονται και να συναντά ανθρώπους που ίσως δεν θα πήγαιναν εύκολα σε ένα μεγάλο θέατρο. Αυτό όμως πρέπει πάντα να γίνεται με σωστούς όρους, χωρίς καλλιτεχνικές ή άλλες εκπτώσεις.
ΔΚ: Ναι, θεωρώ ότι τέτοιες εκδηλώσεις μπορούν πραγματικά να φέρουν την όπερα σε ένα νέο κοινό. Και αυτό είναι πολύ σημαντικό σήμερα. Όμως πιστεύω εξίσου ότι αυτό πρέπει να γίνεται με σωστούς όρους, χωρίς καλλιτεχνικές εκπτώσεις. Όλοι μας έχουμε ανάγκη για ποιότητα. Η όπερα δεν είναι κάτι “μακρινό” ή ελιτίστικο· είναι μια τέχνη βαθιά ανθρώπινη.
Θα ήθελα τέλος να παρατηρήσω ότι εκτός από σπουδαίος και ιστορικός χώρος, το Κτήμα Τομπάζη είναι ένα λειτουργικό κτήμα που παράγει υψηλής ποιότητας βιολογικά προϊόντα, όπως το βραβευμένο του ελαιόλαδο. Η επαφή με τη φύση, η ποιοτική διατροφή, γενικά η ποιότητα της ζωής, πόσο βοηθάει την απόδοση του λυρικού καλλιτέχνη;
ΔΚ: Η ποιότητα ζωής μάς επηρεάζει άμεσα ως λυρικούς καλλιτέχνες, και κυρίως επηρεάζει τις φωνές μας. Η επαφή με τη φύση, η ηρεμία, οι ισορροπημένοι άνθρωποι γύρω μας, οι σωστοί ρυθμοί ζωής, η καλή διατροφή και η άσκηση· όλα αυτά δεν είναι πολυτέλειες, είναι ουσιαστικές προϋποθέσεις για ευεξία, ισορροπία και αντοχή σε ένα εξαιρετικά απαιτητικό επάγγελμα, τόσο σωματικά όσο και ψυχικά.
ΕΒ: Η απόδοση ενός λυρικού τραγουδιστή είναι όντως άμεσα συνδεδεμένη με την ποιότητα ζωής, γιατί το ίδιο μας το σώμα είναι το “όργανο” με το οποίο δουλεύουμε καθημερινά. Η σωστή διατροφή, η ξεκούραση, η επαφή με τη φύση και γενικότερα μια ισορροπημένη καθημερινότητα επηρεάζουν άμεσα όχι μόνο τη φωνή αλλά και την ψυχική μας κατάσταση.
Άρα αυτό είναι κάτι που θα “ακουστεί” και στις ερμηνείες σας;
ΕΒ: Ναι, γιατί ιδιαίτερα σε έναν χώρο όπως το Κτήμα Τομπάζη, όπου υπάρχει σύνδεση με τη γη, τη φυσική ομορφιά και την αυθεντικότητα, δημιουργείται ένα περιβάλλον που σε βοηθά να συγκεντρωθείς ουσιαστικά στη μουσική και στην επικοινωνία με το κοινό.
ΔΚ: Η τέχνη δεν γεννιέται αποκομμένη από τη ζωή. Τρέφεται από την ποιότητα της καθημερινότητας, από την επαφή με τη φύση, από την ομορφιά και την αλήθεια των πραγμάτων. Και νομίζω ότι χώροι όπως τοΚτήμαΤομπάζη εκφράζουν ακριβώς αυτή τη φιλοσοφία!
