Παγκόσμια ημέρα δισκοπωλείων σήμερα (τρίτο Σάββατο του Απριλίου) και ο νους μου πηγαίνει στην εποχή που ανακαλύπταμε τη μουσική αγοράζοντας δίσκους, κασσέτες, cd – για μένα ήταν η δεκαετία του ‘90. Τι συναίσθημα ήταν αυτό, την ανακάλυψης, όταν γύριζες στο σπίτι, πατούσες το play και άκουγες για πρώτη φορά ένα έργο. Και ανακάλυπτες κάτι το καταπληκτικό. Δεν ξέρω αν στην εποχή της διάχυσης των βίντεο μέσω του διαδικτύου υπάρχει ακόμα αυτή η αίσθηση ανακάλυψης του καινούργιου, που είναι μία από τις πιο έντονες αναμνήσεις της εφηβείας μου.
Βέβαια, ακόμα και τώρα, σε κάποια πλατφόρμα ή και σε κάποια συναυλία συμβαίνει να ακούσω κάποιο έργο που δεν γνώριζα πριν και να αισθανθώ τη χαρά της ανακάλυψης, αλλά πιο σπάνια, και σε αντίθεση με το αγαπημένο δίσκο ή cd, είναι πιο δύσκολο να δεθείς με το αγαπημένο σου βίντεο στο youtube – όχι ότι δεν έχω, και τα ακούω αρκετά συστηματικά, ειδικά όταν κάποια από αυτά είναι απολύτως δυσεύρετα ή δεν κυκλοφόρησαν καν σε άλλο μέσο.
Ανάμεσα πάντως στις πολλές ανακαλύψεις εκείνης της μακρυνής εποχής υπάρχει μία που παραμένει ακόμα ξεχωριστή – ήταν ίσως η πρώτη φορά που δεν ανακάλυπτα το έργο, αλλά μία εκπληκτική ερμηνεία, και μάλιστα αυτή η ηχογράφηση που μοιράζομαι είναι και επετειακή, καθώς έγινε πριν από 70 χρόνια και παραμένει ένα από τα αγαπημένα αλμπουμ της δισκοθήκης μου: ο Don Giovanni του Mozart με τη Φιλαρμονική της Βιέννης σε διεύθυνση Δημήτρη Μητρόπουλου από το Φεστιβάλ του Ζάλτσμπουργκ το 1956. Είναι μία απόλαυση από την αρχή ως τα τέλος για τα ιδανικά διαλεγμένα tempi και την αδάμαστη ενέργεια του μαέστρου, καθώς και τους καταπληκτικούς ερμηνευτές της.
Aπό όλους τους θησαυρούς της ηχογράφησης μοιράζομαι εδώ το το ρετσιτατίβο της Donna Anna και Don Ottavio “Don Ottavio son morta” και άρια της Donna Anna “Or sai chi l’ onore”. Τραγουδά η Elisabeth Grümmer – και όχι η Lisa Della Casa όπως εσφαλμένα αναφέρεται, η οποία τραγούδησε Donna Elvira στη συγκεκριμένη ηχογράφηση, αλλά κρατώ το συγκεκριμένο βίντεο γιατί έχει πιο ισορροπημένο ήχο (είναι ζωντανή ηχογράφηση από παράσταση!). Το τραγούδι είναι για μένα υπόδειγμα ύφους, με την τεχνική τόσο τέλεια αφομοιωμένη που να εξαφανίζεται και να μένει μόνο η ερμηνεία.
Η συγκεκριμένη παράσταση ήταν αναβίωση της παραγωγής του 1953, με πανομοιότυπη σχεδόν διανομή, και διεύθυνση του Wilhelm Furtwängler. Όμως το 1954 ο Φουρτβαίνγκλερ πέθανε και για την αναβίωση κλήθηκε ο Μητρόπουλος. Γενικά πιστεύεται ότι ο Μητρόπουλος θα μπορούσε να είχε αναλάβει εξέχοντα ρόλο στο Φεστιβάλ του Ζάλτσμπουργκ, αν δεν αποδημούσε και αυτός , ακόμα πιο πρόωρα, το 1960. Από τις παραστάσεις του 1953 έγινε επαγγελματική φιλμογράφηση, και εδώ μπορείτε να δείτε το ίδιο απόσπασμα με τους ίδιους ερμηνευτές, αλλά σε διέυθυνση Φουρτβαίνγκλερ. Donna Anna είναι η Elisabeth Grümmer και Don Ottavio ο Γαλλοκαναδός Leopold Simoneau.
Του τελευταίου φέτος τιμούμε διπλή επέτειο γέννησης και θανάτου (1916-2006), όπως επίσης θανάτου της Grümmer (1911-1986) και γέννησης του Furtwängler (1886-1954) και του Μητρόπουλου (1896-1960). Όχι ότι έχει σημασία, αλλά βοηθάει τη δική μας μνήμη και τη δική τους ανάμνηση.
Κλείνοντας με μια τελευταία σκέψη για τα δισκοπωλεία και τις «επενδύσεις» μας σε αυτά, σκέφτομαι ότι δεν ήμασταν απλά τυχεροί αγοράζοντας δίσκους και cd, αλλά και προνομιούχοι, αφού είχαμε την πρόσβαση και τη δυνατότητα. Την επόμενη δεκαετία, ζώντας σε ευρωπαϊκές πόλεις, ανακάλυψα εκτός από τα μεγάλα δισκοπωλεία και τις δημόσιες δανειστικές δισκοθήκες, επίσης πηγή ανεξάντλητων δισκογραφικών θησαυρών. Σήμερα ίσως είμαστε πιο τυχεροί που η πληροφορία είναι πλέον προσιτή σχεδόν σε όλους.
Ας φροντίσουμε λοιπόν και εμείς για τη διάδοσή της – και ας προσθέσουμε τις επιλογές μας σε αυτές του αλγορίθμου!