Μαζί με το τέλος της χρονιάς έρχεται και η στιγμή για την Πρωτοχρονιάτικη συναυλία της Φιλαρμονικής της Βιέννης. Ξέρω ότι πολλοί θεωρούν ότι αυτή είναι μία pop συναυλία σε σχέση με όλες τις άλλες και μάλιστα πολλοί την σνομπάρουν ως μουσική που είναι «ελαφριά» για τα γούστα όλων εκείνων που ακούνε μανιωδώς κλασική μουσική. Είναι όμως έτσι; Θα μου επιτρέψετε να επιχειρηματολογήσω ενάντια σε αυτή την άποψη.
Κατά τον 19ο αιώνα το βαλς και όλα τα άλλα είδη χορών που έγραψαν οι Στράους αλλά και οι συνθέτες της ίδιας εποχής ήταν ένα ιδιαιτέρως δημοφιλές είδος. Έτσι διασκέδαζαν οι άνθρωποι. Από πότε όμως μια μουσική διασκεδαστική πρέπει να θεωρείται κατώτερης ποιότητας; Αν παρατηρήσετε τον περίφημο «Γαλάζιο Δούναβη», ίσως το δημοφιλέστερο κομμάτι του είδους, θα ανακαλύψετε ότι πρόκειται για ένα έργο όπου κανείς μπορεί να μετρήσει 4 ή 5 εντυπωσιακά θέματα τα οποία ο Στράους καταφέρνει να αναπτύξει επαρκώς και περίτεχνα κατά τη διάρκειά του.
Αν πάλι ασχοληθούμε με την οπερέτα, τότε θα αντιληφθούμε ότι πρόκειται για ένα είδος κάπως παρεξηγημένο. Είναι ο πρόδρομος του μουσικού θεάτρου, ακόμη και του μιούζικαλ, αλλά η μουσικότητα δεν της λείπει. Καταλαβαίνω το επιχείρημα για τα λιμπρέτα τα οποία είναι κάπως αφελή αλλά το ίδιο δεν συμβαίνει και με αρκετά έργα όπερας που βασίζονται σε υποθέσεις τραβηγμένες από τα μαλλιά; Πόσες απίθανες συμπτώσεις μπορούν να συμβούν σε ένα έργο όπερας και μάλιστα από αυτές που ακούμε ξανά και ξανά και δεν τις κατατάσσουμε στην κατηγορία της «ελαφριάς» μουσικής; Η οπερέτα ήταν ένα είδος που αναδείχθηκε στην κεντρική Ευρώπη και μας έχει χαρίσει μνημειώδεις μελωδίες. Ας μην είμαστε τόσο αυστηροί. Ας δούμε τις μουσικές δυνατότητες που έχει για παράδειγμα «Η Νυχτερίδα» με νηφάλιο τρόπο και ας κρίνουμε τότε. Σας διαβεβαιώ ότι έχει πάρα πολλές. Όπως και άλλες οπερέτες, ακόμη και μερικές από τις 1000 ελληνικές οπερέτες που έχουν περάσει και δεν έχουν ευδοκιμήσει όλα αυτά τα χρόνια.
Τελικά, γιατί πρέπει να ψάχνουμε μονάχα το «σοβαρό» και το «βαρύ» στη μουσική; Γιατί να μην ξεκινήσουμε να ψάχνουμε και το διασκεδαστικό; Γιατί πρέπει να θεωρούμε αυτού του είδους τη μουσική «τουριστική»; Δεν είναι και κάτι πρέπει να ξέρουν και ορχήστρες όπως η Φιλαρμονική της Βιέννης, που -θα μου επιτρέψετε να θεωρώ- είναι η καλύτερη ορχήστρα του κόσμου. Άλλωστε, η πρωτοχρονιάτικη συναυλία είναι ένα φαινόμενο του 20ού αιώνα κι όχι κάτι που φέρει μαζί του μία βαριά κληρονομιά. Και το έκανε μόδα αυτή η ορχήστρα.
Πού θέλω να καταλήξω; Ας απολαύσουμε αυτή τη συναυλία δίχως ενοχές ότι πέφτουμε θύμα μιας εμπορικής συνθήκης. Ξέρω ότι υπάρχουν άνθρωποι από όλες τις γωνιές του κόσμου που πάνε στη Βιέννη την περίοδο των εορτών και προσπαθούν να κληρωθούν για να αποκτήσουν πρόσβαση σε αυτή τη συναυλία. Αυτοί που θα πάνε ακόμη και για τις selfie φωτογραφίες έχουν σίγουρα περισσότερες πιθανότητες να πάνε και σε μία συναυλία στην πόλη τους όπου η τοπική ορχήστρα θα παίζει Μπράμς. Η εξοικείωση παίζει μεγάλο ρόλο και αρκεί να μαγευτείς μία φορά από τον ορχηστρικό ήχο για να θες να ξαναπάς. Αν αυτό συμβεί σε μία συναυλία με βαλς του Στράους και της παρέας τους ας είναι αυτή η συναυλία που θα τους βάλει σε αυτό τον μαγικό κόσμο.
Να είναι μια καλή χρονιά το 2026, με μουσική, χαρά και πάνω απ’ όλα υγεία! Εμείς εδώ στο classicalmusic.gr θα συνεχίσουμε να πιστεύουμε στη δύναμη αυτής της μουσικής και όλων όσων έρχονται μαζί της.