Αισίως φτάσαμε στην Επιστολή αρ. 30 κάτι που σημαίνει ότι τριάντα εβδομάδες τουλάχιστον (κάποιές φορές είχα πάρει και άδεια από τη σημαία…) επικοινωνούμε -κάπως μονόδρομα είναι η αλήθεια- αλλά ταυτόχρονα και ουσιαστικά. Έχει τύχει να συναντηθώ με πολλές και πολλούς από εσάς υπό διάφορες συνθήκες: συναυλίες, διαλέξεις, λέσχη ανάγνωσης που κάνουμε εδώ στη Μουσική Βιβλιοθήκη «Λίλιαν Βουδούρη», σε κάτι ποτά και τραπέζια. Πολλές οι ευκαιρίες. Πολλοί έχετε διαφωνήσει με αυτά που γράφω. Αυτό είναι μεγάλη χαρά γιατί αν συμφωνούν όλοι κι όλες με όσα γράφεις δεν πάμε κάπου, απλά γυρίζουμε γύρω γύρω δίχως σκοπό. Η διαφωνία είναι παραγωγική. Οπότε καλά να είμαστε να διαφωνούμε και να παθιαζόμαστε σε λογικά όρια.
Όπως παραγωγικό είναι βέβαια και το διάβασμα. Έπεσε στα χέρια μου ένα βιβλίο που έβγαλε το ΜΙΕΤ και ήθελα να σας πω γι’ αυτό. Πρόκειται για το βιβλίο του Jeremy Eichler «Η Ηχώ του Χρόνου: Ο Β΄Παγκόσμιος Πόλεμος, το Ολοκαύτωμα και η Μουσική της Μνήμης», ένα βιβλίο που τιμήθηκε με τον βραβείο «Ralph Waldo Emerson» και επελέγη ως «Ιστορικό Βιβλίο της Χρονιάς» από τους Τάιμς της Κυριακής για το 2023. Πρόκειται για ένα πραγματικά σπουδαίο βιβλίο που αγγίζει με ευαισθησία αλλά και ρεαλισμό ένα ζήτημα όπως αυτό του Ολοκαυτώματος και της μουσικής που το συνοδεύει σε όλες τις εκφάνσεις και τις αφηγήσεις του. Όπως όλα τα καλά αγγλοσαξωνικά βιβλία ιστορίας διαβάζεται μονορούφι όπως ένα καλό μυθιστόρημα, δίχως όμως να λείπει από μέσα η επιστημοσύνη. Πραγματικά δεν θα καταλάβω ποτέ γιατί κάποιοι θεωρούν ότι ένα επιστημονικά άρτιο βιβλίο πρέπει να είναι οπωσδήποτε στριφνό και δύσχρηστο. Αυτό όμως είναι άλλο θέμα.
Αξίζει κανείς να ψάξει να δει ποιος είναι ο συγγραφέας, ο οποίος διδάσκει στο πανεπιστήμιο Tufts, ενώ επί χρόνια κρατούσε τη στήλη της μουσικοκριτικής στον εφημερίδα Boston Globe. Αν βεβαίως κάποιος θεωρεί ότι ο Eichler είναι ένας άριστος ερασιτέχνης τότε πέφτει έξω. Ο συγγραφέας σπούδασε μουσική, παίζει βιολί και βιόλα και κατά τα πρώτα μεταφοιτητικά του χρόνια είχε ιδρύσει ένα κουαρτέτο που λεγόταν The Nahanni String Quartet, ενώ παράλληλα έπαιζε ως freelancer σε διάφορες ορχήστρες. Παράλληλα συνέχισε τις σπουδές του και απέκτησε διδακτορικό δίπλωμα στην Ιστορία από το πανεπιστήμιο Κολούμπια. Κοντολογίς, έχει όλα εκείνα τα εφόδια με τα οποία μπορεί να εξετάσει διεξοδικά τον ρόλο της μουσικής στην κοινωνική πραγματικότητα της εποχής που μελετά.
Πάντα πρέπει να σκεφτόμαστε και την προσπάθεια του μεταφραστή και του εκδότη σε αυτές τις περιπτώσεις. Η εξαιρετική Κατερίνα Σχινά μετέφρασε λοιπόν και το ΜΙΕΤ εξέδωσε με τον πάντα φροντισμένο τρόπο του αυτό το βιβλίο για να εμπλουτίσει την ελληνική βιβλιογραφία με κάτι που έχει σημασία. Προσοχή! Το βιβλίο ΔΕΝ είναι ειδικό ή «μουσικολογικό» όπως θα έλεγαν κάποιοι. Είναι απολύτως προσβάσιμο στον οποιονδήποτε θα ήθελε να μάθει κάτι για την εποχή και να δει τα πράγματα υπό ένα άλλο πρίσμα, που πιθανώς δεν το έχει σκεφτεί. Ελπίζω να το απολαύσετε. Εγώ σίγουρα…