Η τύχη τα φέρνει περίεργα τα πράγματα μερικές φορές. Στις 5 Μαρτίου 1953 (ίδια μέρα που γράφω αυτή την Επιστολή δηλαδή) πεθαίνει ο Σεργκέι Προκόφιεφ αλλά πεθαίνει και ο Γιόζεφ Στάλιν. Φαντάζομαι ότι στους μουσικόφιλους είναι γνωστή η ιστορία αλλά δεν βλάπτει μία υπενθύμιση έτσι ώστε να καταλάβουμε τι σημαίνει «λαοπρόβλητος ηγέτης» και τι «κοσμαγάπητος συνθέτης». Σίγουρα στη συγκεκριμένη σύγκριση νίκησε ο ηγέτης εις βάρος του συνθέτη καθώς ελάχιστοι έμαθαν ότι πέθανε ένας από τους μεγαλύτερους συνθέτες του 20ού αιώνα μιας και την ίδια ημέρα έφυγε από τη ζωή μία από τις πλέον αμφιλεγόμενες προσωπικότητες (to say the least που λέμε και σε απλά ελληνικά) του ίδιου αιώνα.
Είναι χαρακτηριστικό ότι επειδή ο Προκόφιεφ ζούσε σε ένα από τα ιστορικά κτίρια που βρίσκονται δίπλα από την Κόκκινη Πλατεία όπου είχαν μαζευτεί χιλιάδες άνθρωποι για να αποχαιρετήσουν τον Στάλιν κατά τη διάρκεια του τετραήμερου εθνικού πένθους, ήταν αδύνατον να μεταφερθεί με άλλον τρόπο το φέρετρο του Προκόφιεφ, πέραν από τη μεταφορά του στα χέρια. Έτσι κι έγινε. Φυσικά, ούτε λόγος για κάποιου είδους τελετή στην Ένωση Σοβιετικών Συνθετών, ενώ ως χαρακτηριστικό δείγμα της παντοδυναμίας του Στάλιν αναφέρεται το γεγονός ότι ο θάνατος του Προκόφιεφ αναφέρθηκε στη σελίδα 116 του περιοδικού «Σοβιέτσκαγια Μούζικα», δηλαδή του σημαντικότερου περιοδικού για τη μουσική στην ΕΣΣΔ κι ενώ οι πρώτες 115 σελίδες του περιοδικού ήταν αφιερωμένες στον Στάλιν. Τελικά, την κηδεία του Προκόφιεφ, η οποία έγινε μετά κόπων και βασάνων, την παρακολούθησαν 50 φίλοι και συγγενείς. Και πολλοί ήταν αν αναλογιστούμε την πραγματικότητα της εποχής και των στιγμών…
Αυτό που βέβαια ένωνε πέραν όλων των άλλων τον Προκόφιεφ με τον Στάλιν ήταν οι διώξεις που υπέστη με βάση την έκθεση για τη μουσική του Αντρέι Ζντάνοφ που παρουσιάστηκε το 1948 στο πλαίσιο ενός τριήμερου συνεδρίου. Είχαν προηγηθεί από το 1946 ανάλογες εκθέσεις και κείμενα του Ζντάνοφ και για τις άλλες τέχνες και ήταν προφανές ότι ερχόταν η σειρά της μουσικής κάποια στιγμή. Φυσικά, όλα αυτά έγιναν με την ευλογία του Στάλιν.
Ο Προκόφιεφ, μαζί με τους Σοστακόβιτς, Χατζατουριάν, Σεμπάλιν, Πόποφ και Μιασκόφσκι, κατηγορήθηκαν για «φορμαλισμό», μία κατηγορία τόσο αφηρημένη που μπορούσε να χρησιμοποιηθεί εναντίον οποιουδήποτε δημιουργού. Αρκετά μουσικά του έργα απαγορεύθηκαν και οι παραγγελίες που λάμβανε ο Προκόφιεφ αρχικά σταμάτησαν και μετά περιορίστηκαν σε μονάχα μία ή δύο. Την επόμενη χρονιά ο Προκόφιεφ έπαθε ένα εγκεφαλικό και πέντε χρόνια μετά την καταδίκη του από τον Ζντάνοφ (ουσιαστικά τον Στάλιν) ο Προκόφιεφ πέθανε δίχως να καταφέρει να δει το σύνολο του έργου του να αποκαθίσταται, όπως έγινε με τους συνθέτες που έζησαν και τις επόμενες φάσεις της Σοβιετικής Ένωσης. Δηλαδή, ακόμη και το γεγονός ότι πέθανε την ίδια μέρα με τον Στάλιν ήταν απολύτως ειρωνικό ώστε να μην αισθανθεί την πλήρη δικαίωση που επεδίωκε την προηγούμενη πενταετία ο Προκόφιεφ.
Φυσικά, στη παγκόσμια συνείδηση θυμόμαστε τον Προκόφιεφ για τις εξαίσιες μουσικές του δημιουργίες ενώ τον Στάλιν τον μνημονεύουμε για τα θηριώδη εγκλήματά του. Τουλάχιστον στην υστεροφημία ο Προκόφιεφ κέρδισε… κι ευτυχώς που συνέβη έτσι.