Τον τελευταίο καιρό τυχαίνει να καλούμαι να συντονίσω συζητήσεις που έχουν σχέση με την τεχνολογία και τον πολιτισμό ή να βρίσκομαι σε εκδηλώσεις που έχουν στο επίκεντρό τους την τεχνητή νοημοσύνη, το αν θα καταλάβουν την εξουσία οι μηχανές, αν τα ρομπότ θα μας κάνουν σκλάβους τους, τέτοια πράγματα τέλοσπαντων. Όχι τόσο πολύ την σχέση της τεχνολογίας με τη μουσική αλλά περισσότερο αυτά που έχουν να κάνουν με τη σχέση του πολιτιστικού κεφαλαίου στην Ελλάδα (αλλά και παγκοσμίως κατά μία έννοια, ένα χωριό είμαστε πλέον…) και την χρήση, διάδοση, διάσωση και σοφή επανάχρησή του πολιτιστικού αποθέματος.
Παρόλο που θέλω να πιστεύω ότι έχω αρκετά μεγάλη φαντασία ως γνήσιος οπαδός της επιστημονικής φαντασίας, μου φαίνεται ότι πλέον αυτά που γίνονται και το πόσο γρήγορα γίνονται σύντομα θα ξεπεράσουν κάθε γόνιμη φαντασία συγγραφέων, σεναριογράφων και άλλων που μιλάνε για τα μελλούμενα. Μου φαίνεται ότι κινούμαστε σε μία τόσο ακραία ταχύτητα εναλλαγής που δεν θα με εκπλήξει αν ακούσω το πλέον αδιανόητο να συμβαίνει αύριο το πρωί.
Στον πολιτισμό, και ειδικότερα στη μουσική, βρισκόμαστε κοντά στη δημιουργία ατελείωτων κόσμων εμβύθισης στους οποίους μάλλον θα μπορούμε να έχουμε πρόσβαση από το σπίτι μας με τη χρήση ενός απλού headset (τις γνωστές κάσκες) η οποία σύντομα θα κοστίζει ελάχιστα χρήματα. Έτσι θα μπορούμε να βρισκόμαστε σε συναυλιακούς χώρους, θα βλέπουμε τον Μότσαρτ να διευθύνει την Απαγωγή από το Σεράι και γενικώς η πραγματικότητα και ο ψηφιακός/επαυξημένος κόσμος θα αρχίσει να γίνεται ένα.
Πόσο καλό είναι αυτό όμως; Μήπως τελικά χάσουμε πολλά από αυτά που κάνουν το πολιτιστικό αγαθό μοναδικό; Γιατί αν σταματήσουμε να πηγαίνουμε σε αίθουσες συναυλιών και παρακολουθούμε πανομοιότυπες συναυλίες σε virtual μορφή θα έχει κανένα νόημα η μουσική; Η αίσθηση που έχει κανείς όταν περπατάει εκείνα τα λίγα βήματα μέχρι να καθίσει στην θέση του στην αίθουσα συναυλιών είναι μία μυσταγωγία, την οποία έχουμε τόσο εύκολη σήμερα που δεν μας κάνει καμία εντύπωση. Είναι αυτό που συνέβαινε με τον ύπνο και τον στρατό, όσο δεν ήμουν φαντάρος ο ύπνος ήταν ένα αναγκαίο κακό για μένα, τον εκτίμησα εκείνες τις λίγες ώρες που έβρισκα τον χρόνο να ξαποστάσω και να ξεκουραστώ (άλλες εποχές μάλλον πήγα εγώ φαντάρος…). Κοντολογίς, κάποια πράγματα τα παίρνουμε ως δεδομένα και δεν απολαμβάνουμε την στιγμή αλλά δεν έχουμε φανταστεί ότι μπορεί και να εκλείψουν. Για σκεφτείτε…
Σας αφήνω γι’ αυτή την εβδομάδα με την αισιόδοξη άποψη της διευθύντριας των μουσείων της Τεχνόπολης του Δήμου Αθηναίων, Μαρίας Φλώρου που σε μία πρόσφατη δημόσια συζήτησή μας, μου είπε ότι η απτικότητα δεν θα χαθεί ποτέ ως εμπειρία μουσείου και ο άνθρωπος πάντα θα την αποζητά. Ελπίζω να έχει δίκιο γιατί και στα δικά μου μετερίζια θα έλεγα ότι ο άνθρωπος δεν θα θέλει ποτέ να χάσει την εμπειρία της συναυλίας αλλά μήπως θα γεννηθούν κάποτε άνθρωποι που δεν θα έχουν καν αυτή την εμπειρία οπότε και δεν θα τους νοιάζει να την χάσουν;