Ο κατάλογος των έργων που παρουσιάζει η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών στη νέα της πλατφόρμα απαρτίζεται τόσο από σύγχρονες ελληνικές δημιουργίες που φτάνουν μέχρι και τη νεότερη γενιά συνθετών, όσο και από έργα που μας πηγαίνουν αρκετά πίσω στον χρόνο, μέχρι και τον 19ο αιώνα, και έχουν μείνει για χρόνια στο σκοτάδι. Στη συλλογή των μαγνητοσκοπημένων εκτελέσεων περιλαμβάνονται κρυμμένα διαμάντια της Ιστορίας της ελληνικής μουσικής, τα οποία έρχονται ξανά στην επιφάνεια χάρη στο αρχείο της Ορχήστρας και τη συντονισμένη προσπάθεια για ψηφιοποίηση και εκ νέου παρουσίαση παλαιότερων συναυλιών.
Ένα υπέροχο δείγμα παλαιάς ελληνικής μουσικής που παραμένει σε μεγάλο βαθμό σχεδόν άγνωστη και δεν παίζεται συχνά στις συναυλίες είναι οι όπερες του Παύλου Καρρέρ, που μόνο πρόσφατα έχουν βρει τη θέση τους στο ρεπερτόριο των τραγουδιστών και των θεάτρων. Ο Καρρέρ (1829 – 1896) ήταν Έλληνας μουσουργός της επτανησιακής σχολής, που έγραψε κυρίως όπερες. Υπήρξε ιδιαίτερα δημοφιλής στην Ελλάδα του 19ου αιώνα και με επιτυχημένη παρουσία στην Ιταλία. Η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών ξαναζωντανεύει την εκτέλεση της Εισαγωγής από την Ισαβέλλα του Άσπεν, από συναυλία που πραγματοποιήθηκε το 1996, επί καλλιτεχνικής διεύθυνσης του Άρη Γαρουφαλή.
Η πλατφόρμα της Κ.Ο.Α. μας δίνει και την ανεκτίμητη δυνατότητα να έχουμε στη διάθεσή μας και τα έντυπα προγράμματα των αντίστοιχων συναυλιών, με ευκολότατη πρόσβαση σε συνδέσμους ακριβώς κάτω από το κάθε βίντεο, από όπου μπορεί κανείς να ενημερωθεί άμεσα και ολοκληρωμένα για το πλήρες πρόγραμμα της κάθε συναυλίας. Στην περίπτωση του Καρρέρ βλέπουμε ότι στις 27.01.1996, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών και υπό τη διεύθυνση του Βύρωνα Φιδετζή, η Εισαγωγή από την όπερα Μαρία Αντουανέττα και το Πρελούδιο από την όπερα Ισαβέλλα του Άσπεν παρουσιάστηκαν ανάμεσα σε άριες του Βέρντι, του Μπελίνι και του Πουτσίνι. Δίνοντας θέση και σε πιο άγνωστα στο πλατύ κοινό έργα, τέτοια προγράμματα δίνουν και την ευκαιρία στο κοινό να γνωρίσει αυτές τις «σκοτεινές γωνίες» του ρεπερτορίου.
Το πλούσιο έργο των επτανήσιων συνθετών άρχισε να εξερευνάται σχετικά πρόσφατα, όπως έγραφε και ο μουσικολόγος Γιώργος Λεοτσάκος στο πρόγραμμα της συγκεκριμένης συναυλίας: «Την τελευταία δεκαετία η ελληνική μουσικολογική έρευνα, σημείωσε άλματα ως προς τη μελέτη της επτανησιακής μουσικής: σε συνάρτηση με σειρά ανακαλύψεων χαμένων επτανησιακών έργων, αναθεώρησε δραματικά προκαταλήψεις δεκαετιών για το σύνολο της μουσικής μας – προκαταλήψεις που θεωρούνταν θέσφατα ενώ δεν αντιπροσώπευαν παρά ιδιοτέλειες, από μια άποψη συγγνωστές και πάντως ερμηνεύσιμες».
Παρόμοια περίπτωση με τον Καρρέρ είναι και ο Κερκυραίος μουσουργός Σπυρίδων Ξύνδας (1812-1892), ο οποίος επίσης εκπροσωπείται στην πλατφόρμα της Κ.Ο.Α. με το «Πρελούδιο και Εισαγωγή» από την όπερα Κόμης Τζουλιάνο. Η συγκεκριμένη συναυλία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο των «Ελληνικών Μουσικών Γιορτών» στις 6 Μαΐου 2005, και πάλι σε διεύθυνση Βύρωνα Φιδετζή στο Μέγαρο Μουσικής. Ο Σπυρίδων Ξύνδας υπήρξε μαθητής του Νικόλαου Μάντζαρου – του γνωστότερου εκπροσώπου της επτανησιακής σχολής, χάρη στον Εθνικό Ύμνο – και συνέθεσε κυρίως σκηνικά έργα και τραγούδια, με εμφανείς τις επιρροές από τη μελωδικότητα του ιταλικού μελοδράματος της εποχής του. Πολλά από τα τραγούδια του αποτελούν μελοποιήσεις σημαντικών ποιητών όπως του Διονύσιου Σολωμού.
Στην ίδια γενιά ανήκει και ο Αλέξανδρος Κατακουζηνός (1824-1892), ο οποίος προέρχεται από μια άλλη πλευρά του ελληνισμού της διασποράς. Γεννημένος στην Τεργέστη αλλά με καταγωγή από τη Σμύρνη, σπούδασε μουσική στην Αθήνα, στο Παρίσι και στη Βιέννη. Στην Ελλάδα εγκαταστάθηκε έπειτα από πρόσκληση της βασίλισσας Όλγας το 1870, με σκοπό να αναλάβει τη Χορωδία του Παρεκκλησίου των Ανακτόρων. Συνέβαλε στη δημιουργία του Ωδείου Αθηνών (1871), του οποίου υπήρξε έφορος και καθηγητής αφιλοκερδώς. Επεδίωξε να συγκεράσει τη μελωδική αρμονία της ευρωπαϊκής μουσικής με την εκκλησιαστική παράδοση. Συνέθεσε δικά του έργα, στα οποία διατήρησε πιστά το αρχαίο μέλος, ενώ είναι εμφανής και η επίδραση της ρωσικής ορθόδοξης εκκλησιαστικής μουσικής. Η Αρετούσα των Αθηνών, εισαγωγή από την ομώνυμη όπερα που είναι διαθέσιμη στο hub.koa.gr, είναι γραμμένη με καθαρά θεατρική στόχευση, ώστε να «στήσει» από την πρώτη στιγμή την ένταση και το ύφος του έργου. Η μορφή της κρατά τη ροή συμπαγή και άμεση, χωρίς μεγάλες παρεκβάσεις.
Χάρη σε μαέστρους όπως ο Βύρων Φιδετζής, αυτό το κομμάτι της νεοελληνικής μουσικής δημιουργίας έγινε σε μεγάλο βαθμό οργανικό τμήμα του συναυλιακού ρεπερτορίου, και χάρη στην πλατφόρμα της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών οι εκτελέσεις ξανάρχονται στο φως και γίνονται αφορμή να το εξερευνήσουμε.
Επισκεφθείτε τη νέα ψηφιακή πλατφόρμα της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών στο https://hub.koa.gr/
Το έργο υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος «Ανάπτυξη Ψηφιακών Προϊόντων και Υπηρεσιών» του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα2.0» με τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης-NextGenerationEU.
