Επιφυλλίδα op. 1 

Αν το διαδίκτυο ήταν (…μήπως τελικά είναι;) μια μεγάλη πόλη και περπατάς στους δρόμους της και συμβαίνει να είσαι μουσικός, δάσκαλος μουσικής, μαθητής η σπουδαστής στη μουσική, φιλόμουσος, η γονέας που επιθυμείς να μάθουν τα παιδιά σου κάποιο μουσικό όργανο. Αναπόφευκτα το μάτι σου πέφτει στις παρακάτω φωτεινές η μη επιγραφές:

• Διδάσκονται όλα τα όργανα και θεωρία
• Κλασική, μοντέρνα και λαϊκή μουσική
• Λειτουργούν τμήματα κλασικής και σύγχρονης μουσικής
• Ατομικά και ομαδικά μαθήματα
• Διάλεξε το όργανο που ΣΟΥ ταιριάζει
• Κάνε το δοκιμαστικό ΣΟΥ μάθημα
• Έλα κι ΕΣΥ στο μαγικό κόσμο της μουσικής

Παράλληλα με αυτές τις επιγραφές βλέπεις στο δρόμο τρικάκια που γράφουν:

• Μαθήματα κιθάρας, θεωρίας κλπ. Τηλέφωνο….inbox…mail…
• Παραδίδω ιδιαίτερα μαθήματα πιάνου, αρμονίου, ακορντεόν. Τιμές λογικές.

Δε λείπουν ακόμα και αφίσες στις κολώνες που γράφουν:

• Μάθε γρήγορα να παίζεις τα αγαπημένα σου τραγούδια.
• Σε 6 μήνες θα παίζεις όποιο τραγούδι θέλεις.

Κατ’ αρχάς να ξεκαθαρίσω ότι καμία από τις παραπάνω φράσεις δεν είναι δημιούργημα της φαντασίας μου. Διαβάζοντας και ακούγοντας τα προαναφέρόμενα, στο διαδίκτυο βέβαια,  μπορεί κανείς να κάνει μια σειρά από συνειρμούς, επεξεργασίες και αναλύσεις και να καταλήξει πιθανώς σε κάποιο συμπέρασμα.

Θα καταθέσω τη δική μου οπτική με την ιδιότητα του μουσικού -που σπούδασε σε Ωδεία και διδάσκει σε αυτά περί τα σαράντα χρόνια- ξεκινώντας με μερικές επιγραφές ουδέτερης διαπίστωσης και ερωτηματικού χαρακτήρα.

• Έντονη κολακεία προς άγραν πελατών.
• Προφανής  προσπάθεια προσεταιρισμού της  περιρρέουσας αισθητικής αντίληψης.
• Προσπάθεια εξεύρεσης τρόπου χαμηλής κοστολόγησης.
• Αγωνία επαγγελματικής επιβίωσης κυρίως νέων δασκάλων.
• Επιχειρηματικός μιμητισμός εμπορικών μεθόδων ξένων προς το χαρακτήρα του αντικειμένου.

Όλα τα παραπάνω προέρχονται προφανώς από την αδήριτη ανάγκη επαγγελματικής επιβίωσης και οικονομικής επάρκειας. Εκτός των περιπτώσεων προφανούς εξαπάτησης του τύπου ‘’σε 6 μήνες θα παίζεις άνετα’’, όλα τα άλλα ανήκουν στη σφαίρα του λεγόμενου…ανθρώπινου.

Δεν είναι σκοπός του άρθρου να κατακεραυνώσει χώρους και καταστάσεις. Άλλωστε…κάπου εκεί μέσα είμαστε λίγο πολύ όλοι. Τα Ωδεία στην Ελλάδα είναι- εδώ και έναν αιώνα- και παραμένουν ο βασικός πυλώνας της Μουσικής παιδείας και εκπαίδευσης.  Έχουν αναδείξει το σύνολο σχεδόν των μουσικών ( συνθετών, εκτελεστών και θεωρητικών ) στη χώρα. Καλλιτέχνες και δασκάλους ποικίλου διαμετρήματος. Είναι οργανισμοί που εμπεριέχουν όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, αγκαλιάζοντας το μαθητή από τη νηπιακή έως την ‘’πανεπιστημιακή ηλικία’’, φέρουν εν κατακλείδι ένα σημαντικό ιστορικό και κοινωνικό φορτίο.

Αυτό που έχει σημασία να σκεφτούμε είναι το αν, κατά πόσο και με ποιόν τρόπο, όλα τα παραπάνω σημερινά φαινόμενα, αντανακλούν στο περιεχόμενο και το επίπεδο των ωδειακών σπουδών. Αν δηλαδή η επικοινωνία ( προβολή, διαφήμιση κλπ) από τη μία και το περιεχόμενο/επίπεδο από την άλλη, είναι συγκοινωνούντα δοχεία η ακόμα χειρότερα, αλληλοτροφοδοτούμενα…

• Πως μπορείς να πρεσβεύεις τη σε βάθος χρόνου μεθοδική μάθηση και την ίδια στιγμή να προβαίνεις στη διενέργεια ‘’δοκιμαστικού μαθήματος’’ !! Ποιο συμπέρασμα θα βγάλει, ποια σαφή εικόνα θα σχηματίσει ένα παιδί η ένας γονιός σε μία συνάντηση;;;

Θα κατανοήσει την προσωπικότητα το ταπεραμέντο και το στυλ διδασκαλίας του/της δασκάλου/ας; Θα δει τις εκπαιδευτικές του μεθόδους; η…μήπως θα ‘’κόψει φάτσες’’…λυπηρό!

• Η δε επιλογή του οργάνου, μήπως είναι ήδη προκαθορισμένη από τα διαδεδομένα εμπορικά μουσικά προϊόντα και τις τρέχουσες  κοινωνικές συνήθειες; Επηρεάζεται αυτό ουσιωδώς και αποτελεσματικά από μια περιφορά στις αίθουσες διδασκαλίας διαφόρων οργάνων; η…μήπως πάλι κολακεύει τον πελάτη που ως γνωστόν ‘’έχει πάντα δίκιο’’.

Ακόμα όμως πιο ουσιαστικό είναι το θέμα της παράθεσης των μουσικών ‘’ειδών΄΄ προς επιλογή. Ένας βάναυσα απλουστευτικός, αντεπιστημονικός διαχωρισμός σε ‘’κλασική και μοντέρνα’’ (!!!) μουσική, ‘’κλασικό και σύγχρονο (!!!!!) τμήμα. Ένα –η- διαζευκτικό που πλήττει βάναυσα την παιδαγωγική αξιοπιστία.

Αλήθεια, πιστεύει κάποιος/α υπεύθυνος/η δάσκαλος/α, ότι η κλασική παιδεία, μια παράδοση αιώνων, μια οργανωμένη σε βάθος μεθοδολογία, μια εκτενέστατη εκπαιδευτική βιβλιογραφία και μια εμβληματική εργογραφία είναι υπό αίρεση η κατ’ επιλογήν και όχι ΑΝΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΤΗ;

Υπάρχει κάποιος υπεύθυνος/η, διδάσκων/ουσα που να μην αποδέχεται ότι το κατάλληλο προς εκμάθηση μουσικό υλικό ΔΕΝ ταυτίζεται με τη μουσική της αρεσκείας του μαθητή;;;

Αλήθεια, μπορεί να θεωρηθεί καταρτισμένος ( δηλαδή μη εμπειρικός, αυτοδίδακτος)  κανείς στη μουσική, αν δεν έχει έστω στοιχειωδώς επικοινωνήσει μαθησιακά με τη μουσική του Μπαχ;

Θα αντιτάξει κάποιος ενδεχομένως, την άποψη ότι ‘’…εντάξει, εγώ θέλω να μάθω να παίζω λίγο, για χόμπι’’. Ναι, αν δηλαδή θέλω να μάθω Αγγλικά για περιορισμένη χρήση, δε χρειάζεται να κάνω Γραμματική και Συντακτικό; Αυτά χρειάζονται μόνο για να γίνεις μεταφραστής του Σαίξπηρ και του Έλιοτ;

Είναι γεγονός ότι στο Ωδείο συνυπάρχουν μαθητές με διαφορετική αφετηρία ( έντονης η μη έφεσης) και κατά συνέπεια άλλης στόχευσης. Το στοίχημα μέσα στον ίδιο χώρο είναι το ποιοι τραβούν τους άλλους. Οι μεν τους δε προς ‘’τα πάνω’’ η το αντίστροφο προς τα ‘’κάτω’’; Και βέβαια αυτή η παλινδρόμηση δε μένει εντός των τειχών του ωδείου, προφανώς διαχέεται στην κοινωνία και  επιστρέφει στην ‘’αγορά΄΄ της μουσικής εκπαίδευσης. Ο ορισμός του φαύλου κύκλου.

Ο συντάκτης αυτού του άρθρου, καθώς και οι πιθανοί αναγνώστες του δεν είμαστε αιθεροβάμονες. Γνωρίζουμε καλά σε ποια κοινωνία ζούμε καθώς και την περιρρέουσα αισθητική και αντίληψη της εποχής.

Ξέρουμε ότι η επαγγελματική  επιβίωση στη μουσική είναι πια εξαιρετικά δύσκολη. Δεν είναι τυχαία η πληθώρα νέων παιδιών που προβάλλονται οργανωμένα στο διαδίκτυο ως μεμονωμένοι δάσκαλοι για ιδιαίτερα μαθήματα, μιας και δε βρίσκουν θέση σε Ωδείο η και αν βρουν είναι κατά κανόνα μια απογοητευτική υποαπασχόληση.

Το βέβαιο όμως είναι ότι όταν παρουσιάζεσαι διαφορετικός από αυτό που είσαι, η θέλεις να είσαι, μόνο πρόσκαιρα κέρδη αποκομίζεις. Η διδασκαλία δεν είναι εξυπηρέτηση. Είναι μια συναρπαστική αλλά ταυτόχρονα επίπονη αλληλεπίδραση που δεν συνάδει με την ευκολία…

ΔΕ ΣΟΝΑΡΕΙ…στην ευκολία και την κολακεία.

ΥΓ. Σκόπιμα σε αυτό το άρθρο δε γίνεται καμία νύξη για την κατάσταση που πρόκειται να διαμορφωθεί με το νέο νομικό πλαίσιο. Αφ’ ενός διότι το θέμα παραμένει θολό και ρευστό στην εφαρμογή του, αφ’ ετέρου δε, δεν αλλάζει το παραπάνω σκεπτικό από το καθεστώς λειτουργίας των εκπαιδευτηρίων.