Αυτό που το καθιστά το Διεθνές Εργοτάξιο Όπερας του Βάιμπλιγκεν μοναδικό ανάμεσα στα διάφορα εκπαιδευτικά προγράμματα για νέους τραγουδιστές είναι η ιδιαίτερη φιλοσοφία του: δεν είναι απλώς ένα σεμινάριο ή μάστερκλας, αλλά μία πλήρης επαγγελματική προσομοίωση που ολοκληρώνεται με συναυλία ενώπιον κοινού με συνοδεία συμφωνικής ορχήστρας. Για μια εβδομάδα, οι επιλεγμένοι καλλιτέχνες προετοιμάζονται υπό τη καθοδήγηση των διεθνώς αναγνωρισμένων καλλιτεχνών Thomas Hampson και Melanie Diener, ενώ τα μαθήματα μεταδίδονται ζωντανά και παραμένουν διαθέσιμα στο διαδίκτυο. Η συμμετοχή είναι εντελώς δωρεάν με όλα τα έξοδα μετακίνησης και φιλοξενίας καλυμμένα, και παράλληλα, η ενεργή συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας δημιουργεί ένα ιδιαίτερο περιβάλλον όπου η όπερα γίνεται μέρος της τοπικής καθημερινότητας.
Καθώς η διαδικασία αιτήσεων (ως 1η Απριλίου) για το πρόγραμμα του Σεπτεμβρίου 2026 έχει ήδη ανοίξει, μιλήσαμε με την Ελίνα Σάντοβα, την πρώτη Ελληνίδα που συμμετείχε στο πρόγραμμα, σχετικά με την εμπειρία της συμμετοχής στο τελευταίο Διεθνές Εργοτάξιο Όπερας του Βάιμπλιγκεν (2025).
Πώς βρεθήκατε στο Διεθνές Εργοτάξιο Όπερας του Βάιμπλιγκεν;
Η αλήθεια είναι ότι δεν γνώριζα για το πρόγραμμα. Δεν ήξερα καθόλου τι να περιμένω, ούτε τι προσδοκίες να έχω. Η πρόταση μού έγινε από ένα άλλο καλοκαιρινό πρόγραμμα που συμμετείχα με πλήρη υποτροφία, το AIMS, με το οποίο συνεργάζεται το Internationale Opernwerkstatt Waiblingen. Βλέποντας ποιοι το οργανώνουν, εννοείται ότι δέχθηκα αμέσως.
Σε σχέση δηλαδή με άλλα με masterclass είναι κάτι διαφορετικό;
Είναι διαφορετικό. Δεν έχω συναντήσει ή ακούσει ποτέ για κάτι τέτοιο που να προσφέρεται εντελώς δωρεάν. Ό,τι και να πω θα είναι λίγο για την υποδοχή και την φιλοξενία. Αρχικά να πω ότι ένιωθα σαν ηρωίδα είτε τουλάχιστον κάποια επίσημη περσόνα. Δεν έχω ξανανιώσει τέτοια υποστήριξη και αναγνώριση από τους κατοίκους και την διεύθυνση. Έκαναν πραγματικά τα πάντα για να εξασφαλίσουν μια άνετη διαμονή, η οποία περιελάμβανε ακόμα και καθημερινά γεύματα σε ακριβό εστιατόριο.
Μία από τις ιδιαιτερότητες του προγράμματος είναι ότι τη φιλοξενία προσφέρουν οι οικoγένειες της πόλης.
Εγώ προσωπικά έμενα με την κυρία Aja και τον σύζυγο της, από τους οποίους λάμβανα την απόλυτη περιποίηση. Η ίδια είναι επίσης μουσικός και κάθε χρόνο φιλοξενεί τους συμμετέχοντες του προγράμματος. Το σπίτι τους μάλιστα διαθέτει και ένα υπέροχο πιάνο με ουρά, στο οποίο μπορούσα να μελετώ καθημερινά.
Πώς ήταν η καθημερινότητα αυτής της πολυμερούς δραστηριότητας; Υπάρχει κάποιο μάθημα που συγκρατήσατε περισσότερο ή κάτι που μάθετε και σας έκανε ιδιαίτερη εντύπωση;
Θυμάμαι κάθε πρωί στις 8.45 είχαμε μάθημα αναπνοής, που κάναμε διατάσεις, ηρεμούσαμε, συνδεόμασταν μεταξύ μας, τόσο οι συμμετέχοντες όσο και οι μέντορες και οι πιανίστες. Ήταν μια πολύ βοηθητική εμπειρία, επειδή προετοίμαζε το σώμα να υποδεχθεί τα καινούρια ερεθίσματα που λαμβάναμε κάθε μέρα. Δεν σας κρύβω όμως ότι η τόσο πρωινή αφύπνιση ήταν πολύ δύσκολη αν σκεφτούμε ότι τα μαθήματα τελείωναν 7:00 μ.μ. (ή πολλές φορές ακόμα και 8:00 μ.μ.). Θυμάμαι να συζητούμε με τα παιδιά πως μόλις μπαίνουμε σπίτι κατευθείαν κοιμόμαστε και μόλις ξυπνάμε ξανά πίσω για μάθημα, σαν να μην είχαμε πάει καν σπίτι, δεν έχεις χρόνο για τίποτα άλλο.
Και εγώ ως δημοσιογράφος είχα συμμετάσχει σε αυτό το πρωινό μάθημα αναπνοής στο πρόγραμμα του 2024, και μετά είχαμε γεμάτο πρόγραμμα όλη μέρα.
Καθημερινά στα μαθήματά βρίσκονταν πολλοί δημοσιογράφοι και κάμερες κάτι το οποίο δεν μας επέτρεπε δυστυχώς να δουλέψουμε την τεχνική εις βάθος, με την απαραίτητη ηρεμία. Θα ευχόμουν πραγματικά να είχε γίνει δουλειά χωρίς να μας ενοχλούν οι ατελείωτες συνεντεύξεις και κάμερες. Δυστυχώς αλλάζει ο τρόπος που κάποιος διδάσκει ή τραγουδάει… έχεις ένα επιπλέον άγχος.
Το ίδιο το πρόγραμμα είναι.. αγχωτικό;
Το πρόγραμμα είναι πολύ εντατικό. Δυστυχώς, εκείνη την στιγμή δεν προλαβαίνεις να επεξεργαστείς και να αφομοιώσεις όλες τις καινούργιες πληροφορίες. Γι’ αυτό έχω ηχογραφήσει τα πάντα. Τώρα μένει σε δεύτερο χρόνο να τα μελετήσω μεθοδευμένα. Είναι εντυπωσιακό πόσο διαφορετικά ακούει ο τραγουδιστής τον εαυτό του από ό,τι ο ακροατής. Πλέον δεν εμπιστεύομαι τα ίδια μου τα αυτιά, μόνο την ηχογράφηση ή τους καθηγητές μου.
Πόσο σημαντική ήταν η προσωπικότητα των διδασκόντων;
Ο κύριος Hampson είχε να μοιραστεί πολλές από τις εμπειρίες του. Είναι εντυπωσιακό πως ένας βαρύτονος μπορεί να διδάξει μια σοπράνο κολορατούρα. Έμαθα από αυτόν πόσο σημαντική είναι η σωστή στάση του σώματος. Το τόνιζε συνεχώς, βοηθώντας με να ξεπεράσω παλιά τεχνικά λάθη.
Πόσο σημαντική ήταν για σας η συμμετοχή στην τελική συναυλία;
Η τελική συναυλία ήταν πράγματι μια πολύ σημαντική εμπειρία, καθώς μας δόθηκε η ευκαιρία να συμπράξουμε με μια επαγγελματική ορχήστρα υπό τη διεύθυνση μιας γυναίκας μαέστρο, με την οποία ήμουν ιδιαίτερα χαρούμενη που συνεργάστηκα, μιας και αυτό δεν είναι τόσο σύνηθες.
Εσείς ποιον ρόλο τραγουδήσατε;
Στην συναυλία αυτή τραγούδησα την πασίγνωστη άρια της Βασίλισσας της Νύχτας (Der Hölle Rache), κάτι το οποίο αποτέλεσε μεγάλη πρόκληση για έμενα, καθώς το μελετούσα λιγότερο από ένα μήνα. Πολύ πρόσφατα ανακάλυψα την πιο ψηλή μου περιοχή, που απαιτεί το κομμάτι. Νιώθω πολύ χαρούμενη που μπόρεσα να ξεκλειδώσω και τις υπόλοιπες νότες πέρα από το κόντρα Ρε, κάτι το οποίο μου επέτρεψε το καλοκαίρι να δοκιμάσω καινούργιο ρεπερτόριο, όπως Βασίλισσα της Νύχτας, Ολύμπια (του Offenbach) και Cunegonde (του Bernstein). Η προετοιμασία της άριας της Βασίλισσας βρισκόταν σε πολύ καλό δρόμο και έτσι όταν μου ζητήθηκε να προτείνω έργα για την συναυλία, την συμπεριέλαβα στο ρεπερτόριό μου σκεπτόμενη ότι θα έχω χρόνο να την φέρω σε ένα ικανοποιητικό επίπεδο.
Και προλάβατε να τη φέρετε εκεί που έπρεπε;
Οι άλλοι συμμετέχοντες ήξεραν από καιρό ποια κομμάτια θα τραγουδήσουν στην συναυλία, ενώ εμένα μου ανακοινώθηκε ότι θα τραγουδήσω την Βασίλισσα της Νύχτας την πρώτη μέρα του προγράμματος. Αυτό το γεγονός σε συνδυασμό με το ότι ήμουν η πιο μικρή εκεί μου δημιούργησε μια ανασφάλεια, την οποία μπόρεσα όμως εύκολα μπόρεσα να ξεπεράσω χάρη στους μέντορές μου.
Οπότε πήγαν όλα καλά; Ο Thomas Hampson μου είχε πει ότι το καλό αυτό της συναυλίας είναι ότι έχεις την πολυτέλεια να μην πας καλά στη συναυλία και να αυτό να μην έχει συνέπειες στη σταδιοδρομία σου, αλλά να σε βοηθήσει να δεις που έκανες λάθος.
Στα μαθήματα ήμουν πάρα πολύ ευχαριστημένη, μέχρι και στα live masterclass τα πήγα καλά, όπως επίσης και στην πρώτη πρόβα με την μαέστρο. Στην πρώτη πρόβα με την ορχήστρα όμως ήμουν πολύ απογοητευμένη, ήταν σαν οι ψηλές μου «φίλες» νότες να με είχαν εγκαταλείψει, αδυνατούσα να τις ελέγξω. Ένιωσα μεγάλη ντροπή, κυρίως ότι θα απογοητεύσω τους μέντορες μου. Ήμουν πολύ ευγνώμων που με εμπιστεύτηκαν να τραγουδήσω κάτι τόσο δύσκολο, αν και γνώριζαν ότι θα ήταν η πρώτη φορά που θα τραγουδούσα αυτή την άρια. Δεν ήθελα να το μετανιώσουν. Το ίδιο έγινε και στην γενική πρόβα. Όλοι ισχυρίζονταν ότι αυτό συνέβαινε επειδή ήμουν πολύ αποφασισμένη να τα πάω καλά και πιεζόμουν παραπάνω από ό,τι έπρεπε. Σίγουρα έπαιξε και αυτό μεγάλο ρολό.
Είχατε δηλαδή άγχος.
Θυμάμαι ότι λίγες ώρες πριν την συναυλία οι μέντορες μας συγκέντρωσαν για να μας δώσουν τις τελικές οδηγίες. Τόνισαν ότι θα είναι περήφανοι για εμάς, ό,τι και να γίνει στην συναυλία. Θυμάμαι συγκεκριμένα να με κοιτάζουν εκείνη τη στιγμή. Με εμψύχωσαν αρκετά. Έτσι πριν την συναυλία κλείστηκα στο καμαρίνι μου και προσπαθούσα να καταλάβω τι έκανα διαφορετικά αυτές τις δύο μέρες πριν από τις πρόβες με την ορχήστρα. Πειραματιζόμουν αν οι νότες εκεί θέλουν περισσότερο αέρα ή στήριξη ή λεγκάτο. Τότε σκέφτηκα ότι πρέπει να καταλάβω αν και σε άλλη άρια έχω το ίδιο πρόβλημα. Δοκίμασα την άρια της Ολύμπια. Δεν είχα κανένα πρόβλημα. Συνειδητοποίησα ότι προσπαθούσα να “φτιάξω” τον ήχο μου, να ακούγομαι δηλαδή σαν Βασίλισσα, θυμωμένη, ξεχνώντας ότι ειδικά αυτή η άρια, χρειάζεται ελαφρύ ήχο. Εν τέλει βγήκα στην σκηνή λέγοντάς μου συνέχεια. «Ελίνα τραγούδα ελαφριά, όπως τραγουδάς την Ολύμπια, αλλά με θυμωμένο βλέμμα». Μέχρι τελευταίας στιγμής δεν ήξερα αν θα βγει. Τα κατάφερα, το κόντρα φα ήρθε. Δυστυχώς στην υπερπροσπάθεια μου να διορθώσω αυτά τα σημεία μού ξέφυγαν αρκετά τονικά λάθη που υπό άλλες συνθήκες δεν θα έκανα.
Τελικά, πώς αξιολογήσατε την εμπειρία;
Αν με ρωτήσετε αν μετανιώνω που τότε έβαλα αυτή την άρια στην λίστα , θα σας πω πως μάλλον όχι. Ήταν υπέροχη η εμπειρία το να τραγουδήσεις αυτήν την άρια με μια τόσο επαγγελματική ορχήστρα, όπως αυτή. Ταυτόχρονα όμως δεν ήταν απόλυτα έτοιμη. Αισθάνθηκα ότι άγγιξα τα όριά μου. Εάν περίμενα λίγο καιρό παραπάνω θα είχε “μπει παραπάνω στο σώμα μου “. Πρέπει να την κατέχεις αυτήν την άρια, να την λες ακόμα και «κρεμασμένος ανάποδα» όπως έλεγε μια καθηγήτριά μου. Σε μια τόσο γνωστή άρια, όλοι έχουν πολύ συγκεκριμένες απαιτήσεις, περιμένοντας ειδικά αυτές τις ψηλές νότες, καθώς η μελωδία είναι παγκοσμίως αναγνωρίσιμη. Δυστυχώς όμως, πολλές φορές δεν βλέπουμε πόσο δεξιοτεχνική είναι και η υπόλοιπη άρια. Αλλά έτσι συμβαίνει με όλους τους πασίγνωστους ρόλους.
Πήρατε κάποιο χρήσιμο feedback από τους μέντορές σας;
Την τελευταία μέρα τους προγράμματος πολλοί από τους συμμετέχοντες πήγαν να ζητήσουν τις τελευταίες συμβουλές από τους μέντορες. Η αλήθεια ήταν ότι δεν πήγα, δίστασα. Ήξερα από μόνη μου ότι η συναυλία μου δεν ήταν τέλεια. Έφυγα με ένα μικρό αίσθημα ήττας, το οποίο δεν θα έπρεπε να νιώθω όμως, κέρδισα τόσα πολλά και μόνο που ήμουν εκεί, ανάμεσα σε αυτούς τους ανθρώπους, οι οποίοι νοιάζονταν για εμάς πραγματικά. Ο χρόνος πέρασε εκεί τόσο γρήγορα. Θα μείνει αξέχαστος όμως.
Ελίνα Σάντοβα
Η Ελίνα Σάντοβα γεννήθηκε στη Μόσχα το 2000 και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη. Είναι απόφοιτος (2022) του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης από το Τμήμα Όπερας, 10 με άριστα με τον καθηγητή Άκη Λαλούση και Τμήμα Τραγουδιού, 10 με άριστα με την καθηγήτρια Ένη Κίνη, και από το 2023 σπουδάζει στο Πανεπιστήμιο Καλών Τεχνών του Γκρατς, Τμήμα Τραγουδιού, με καθηγήτρια την Mardi Byers.
Έχει συμμετάσχει σε masterclass με τους Linda Watson, Stephanie Weiss και Roberta Cunningham (AIMS, Γκρατς 2025), Μυρσίνη Μαργαρίτη και Δημήτριο Βεζύρογλου (Εθνική Λυρική Σκηνή, Ρόδος 2025), Μυρτώ Παπαθανασίου και Νικόλα Βασιλείου (15η Μουσική Εβδομάδα Λευκάδας 2021), Phillippe Forget (Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης 2017). Ήταν φιναλίστ του διαγωνισμού «ZukunftsStimmen» της Elīna Garanča (2024), ενώ έχει λάβει το 1ο Βραβείο «Voice Expert» στον Διεθνή Διαγωνισμό Μουσικής MEDICI (2021) και 1ο Βραβείο Φωνητικής στον Πανελλήνιο Διαγωνισμό Μουσικής Ορφέας (2020).
Το 2024 έλαβε Υποτροφία του Υπουργείου Πολιτισμού και της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.