Η πιανίστα Θεοδοσία Ντόκου, μία από τις πιο δυναμικές παρουσίες στην ελληνική και διεθνή μουσική ζωή, συμπράττει με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών και δύο από τους σπουδαιότερους σολίστες της εποχής μας, τον βιολονίστα Μαξίμ Βενγκέροφ και τον βιολοντσελίστα Στήβεν Ίσσερλις, στο Τριπλό Κοντσέρτο για βιολί, βιολοντσέλο και πιάνο του Λούντβιχ βαν Μπετόβεν, ένα έργο που ισορροπεί μεταξύ μουσικής δωματίου και σολιστικής δεξιοτεχνίας. Στο πόντιουμ θα βρεθεί ο Βρετανός αρχιμουσικός Φίνεγκαν Ντάουνι Ντήαρ. Λίγο πριν τη συναυλία, η Θεοδοσία Ντόκου μίλησε για το έργο και τη συνεργασία της με τους δύο σολίστ, αλλά και για τις πολλές επιπλέον διαστάσεις που συνθέτουν την πολυσχιδή και ενδιαφέρουσα μουσική της προσωπικότητα.
Είναι κάτι που πάντα θα έρχεται στη συζήτηση, ότι η κορυφαία Μάρθα Άργκεριχ είναι φίλη και μέντοράς σας. Επιτρέψτε μου λοιπόν να ρωτήσω τι σας έφερε κοντά και τι παίρνετε μαζί σας από αυτήν κάθε φορά που την αποχωρίζεστε;
Μετά από μια τυχαια σύντηση στη Λωζάνη πριν 16 χρόνια, με κάλεσε σε μια ακρόαση, με εκτίμησε σαν πιανίστα και έπαιξα στο φεστιβάλ της. Με τη Μάρθα αναπτύχθηκε μια φιλία και εμπιστοσύνη, και έγινε η μέντοράς μου. Από όλη αυτή τη συνεργασία και την παρουσία της στη ζωή μου, εκτός από τις συναυλίες μας, έχουμε και το άλμπουμ με την Warner Music με έργα Μπετόβεν. Από τη Μάρθα όταν την αποχωρίζομαι, παίρνω το πιο όμορφο συναίσθημα. Δεν ειναι ότι έγινε μια συναυλία μαζί της. Είναι η πληρότητα το ότι παίζω με την κυρία του πιάνου.
Είναι κάτι που προφανώς έχει επηρεάσει το παίξιμό σας
Ναι, έχει επηρεάσει το παίξιμο μου, ως προς την ανεξαρτησία που έχει η ίδια σαν πιανίστα, με το δικό της χαρακτήρα και το ιδιαίτερο ύφος της. Αυτό έχει επηρεάσει εμένα στο να έχω κι εγώ το δικό μου παίξιμο, και την αυτοτέλειά μου σαν πιανίστα.
Ποιοι άλλοι δάσκαλοι ή πιανίστες έχουν επηρεάσει τη σχέση σας με τη μουσική;
Ο Άρης Γαρουφαλης, που ήταν ο καθηγητης μου στο Ωδείο Αθηνών, πάντα έλεγε: «Την τούρτα θα τη φτιάξουμε εδώ και τη σαντιγύ και το κεράσακι στο εξωτερικό». Πραγματικά, τα χρόνια στο Ωδείο Αθηνών ήταν πολύ σημαντικά για μένα.
Τι σας τράβηξε καταρχήν στη μουσική στο νησί σας; Είχατε ποτέ αμφισβητήσει την επιλογή σας;
Ποτέ δεν αμφισβήτησα την επιλογή μου, διότι δεν είχα άλλη. Είμαι από ένα μικρό νησί, δεν προέρχομαι από μουσική οικογένεια, και άρχισα πιάνο 12 χρόνων σε ένα παράρτημα του Ελληνικού Ωδείου. Οι συνθήκες ήταν δύσκολες, ομως αυτό δε με κατέβαλε.
Αυτή τη στιγμή πού προσανατολίζετε περισσότερο τη σταδιοδρομία σας;
Θέλω να παίζω όσο περισσότερο μπορώ σε όλες τις χώρες. Μου αρέσουν τα κοντσέρτα, η μουσική δωματίου, τα ρεσιτάλ, και μου αρέσει να συμπράττω με διάφορους καλλιτέχνες.
Η εμπειρία στη μουσική δωματίου σίγουρα είναι μια προϋπόθεση για το Τριπλό Κοντσέρτο του Μπετόβεν. Η συνεργασία με τους αλλους δύο μουσικούς είναι ίσως πιο μεγαλη πρόκληση από την τεχνική δυσκολία του μέρους.
Το Τριπλό Κοντσέρτο του Μπετόβεν σε είναι ένα μοναδικό έργο, και μια από τις πιο ιδιαίτερες συνθέσεις του, καθώς συνδυάζει τρία σολιστικά όργανα – πιάνο, βιολί και βιολοντσέλο – σε έναν διάλογο με την ορχήστρα. Ξεχωρίζει για την αριστοτεχνική ισορροπία ανάμεσα στους σολίστες και το συμφωνικό σύνολο, τη λυρικότητα του αργού μέρους και τη ζωηρή, χορευτική ενέργεια του φινάλε. Πρόκειται για ένα έργο όπου η δεξιοτεχνία συναντά τη λεπτότητα, αναδεικνύοντας τη δημιουργική φαντασία του Μπετόβεν, και η ισορροπία μεταξύ των οργάνων ειναι πολύ σημαντική. Είμαι πολύ ενθουσιασμενη για τη συνεργασία με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, τον Maxim Vengerov και Steven Isserlis. Γνωριζομαστε πολλά χρόνια και έχουμε συμπράξει πάρα πολλές φορές μαζί, και πιστεύω ότι με το Τριπλό Μπετόβεν θα δώσουμε στη μουσική ένταση και ευαισθησία.
Πώς δημιουργήθηκε η φεστιβαλική παρουσία σας στην Κίνα;
Μετα από μεγάλο αριθμό συναυλιών μου στη Κίνα, μου έγινε η πρόταση να δημιουργήσω ένα διεθνές φεστιβάλ. Λόγω της πανδημίας, όμως, υπήρξαν αναβολές. Το China Music Series δεν είναι απλώς μια «συλλογή συναυλιών» — επιδιώκει να είναι μια γέφυρα ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση, φέρνοντας στην Κίνα κορυφαία ευρωπαϊκή και παγκόσμια κλασική μουσική. Στο πρόγραμμα έχουν συμμετάσχει καταξιωμένοι μουσικοί από το διεθνές κλασικό στερέωμα — ανάμεσα τους ονόματα όπως Martha Argerich, Gil Shaham, Maxim Vengerov, Steven Isserlis, Daniel Hope, Mischa Maisky, Guy Braunstein και άλλοι. Για έναν καλλιτέχνη πιστεύω, η δημιουργία ενός φεστιβάλ αποτελεί και μια προσωπική πρωτοβουλία: πέρα από μουσικός εισέρχεσαι στον ρόλο της διοργανώτριας και καλλιτεχνικής διευθύντριας — δείχνοντας την εμπιστοσύνη και τη δέσμευση που έχει ένας μουσικός στη μουσική και στη διάδοση του κλασικού ρεπερτορίου.
Πιστεύετε ότι το μέλλον της μουσικής θα έχει ακόμα περισσότερη σχέση με την Ασία από ό,τι τώρα.
Υπάρχουν αρκετοί λόγοι να πιστέψουμε ότι η Ασία θα παίξει ολοένα και μεγαλύτερο ρόλο στο μέλλον της κλασικής μουσικής, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα “αντικαταστήσει” τη Δύση, αλλά ότι θα αποτελέσει έναν ισότιμο, αν όχι ισχυρότερο, πυλώνα. Υπάρχει τεράστια επένδυση από τις οικογένειες και το κράτος στη μουσική εκπαίδευση. Τα ωδεία, οι συμφωνικές ορχήστρες και οι μουσικοί διαγωνισμοί αυξάνονται με εκθετικό ρυθμό. Μεγάλη μαζα νέων ταλέντων, που έχουν σταθερά πλέον ασιατική παρουσία στους φιναλίστ και νικητές των διαγωνισμών, δημιουργούν νέα γενιά σολίστ που αναβαθμίζει το παγκόσμιο χώρο. Πιστεύω ότι η Δύση δε θα χάσει ποτε τη σημασία της, αλλά επειδή η Ασία εισφέρει πλέον μαζικά σε ταλέντο, επένδυση, και καλλιτεχνική παραγωγή, θα ισχυροποιεί τη θέση της.
Και το μέλλον και το παρόν της μουσικής στην Ευρώπη και την Ελλάδα;
Το μέλλον της κλασικής μουσικής δεν είναι στατικό. Είναι ένα τοπίο που συνεχίζεται και εξελίσσεται, αναζητά νέους δρόμους και διατηρεί την ουσία του μέσα από συνεχή ανανέωση. Στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικά βήματα από όλες τις ορχήστρες, την Εθνική Λυρική Σκηνή και όλα αυτά εχουν δώσει νέα πνοή στο πεδίο, ενώ μια γενιά εξαιρετικών νέων μουσικών και συνθετών δίνει διεθνές αποτύπωμα. Οι συναυλίες, τα μικρά σύνολα, οι σύγχρονες παραγωγές και πολλές εκπαιδευτικές δράσεις, δημιουργούν ένα πλούσιο και ζωντανό περιβάλλον. Η κλασική μουσική στην Ευρώπη και στην Ελλάδα βρίσκεται σήμερα σε μια φάση ανανέωσης. Παρότι οι μεγάλες παραδόσεις και οι ιστορικοί θεσμοί παραμένουν ισχυροί, η σκηνή ανοίγει προς νέες μορφές έκφρασης, σύγχρονες δημιουργίες και πιο άμεση επαφή με το κοινό. Οι ορχήστρες, τα ωδεία και τα φεστιβάλ εξελίσσονται, αγκαλιάζοντας συνεργασίες με άλλες τέχνες και αξιοποιώντας την τεχνολογία για να προσελκύσουν νεότερους ακροατές.