Ο Γάλλος αρχιμουσικός Αντριάν Περυσόν (Adrien Perruchon) διευθύνει αυτἠ την Παρασκευή (12 Δεκεμβρίου 2025) ένα από τα πιο ιδιαίτερα προγράμματα της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών με τρία έργα που συνδυάζουν συμφωνική ορχήστρα και εκκλησιαστικό όργανο – σολίστ θα είναι ο τιτλούχος οργανίστας της αποκατεστημένης Notre-Dame του Παρισιού, Βενσάν Ντυμπουά. Λίγο πριν τη συναυλία, ο πολυσχιδέστατος αρχιμουσικός μίλησε για την πορεία που τον οδήγησε στη διεύθυνση ορχήστρας, την μουσική πρακτική της εποχής μας, αλλά και τις ιδιαίτερες μουσικές απολαύσεις της σπάνιας αυτής συναυλίας.
Έχετε ένα πραγματικά ενδιαφέρον βιογραφικό: από πιανίστας περάσετε στο φαγκότο, μετά στα κρουστά και τελικά γίνατε διευθυντής ορχήστρας. Πώς προέκυψε;
To αρχικό μου κίνητρο υπήρξε πάντα η αγάπη για την ορχήστρα και το ρεπερτόριό της. Ο πατέρας μου, που ήταν πιανίστας, υπέφερε από τη μοναξιά του οργάνου και από το γεγονός ότι δεν ήταν μέλος ορχήστρας. Γι’ αυτό τελικά έγινε συνθέτης και μας ενθάρρυνε από πολύ νωρίς, εμένα, τα αδέλφια μου και τις αδελφές μου, να επιλέξουμε ένα όργανο ορχήστρας. Η επιθυμία να γίνω μαέστρος συνδεόταν άμεσα με αυτή την δίψα να αγκαλιάσω όλο και περισσότερο ρεπερτόριο, και τα χρόνια μου ως μουσικός ορχήστρας αποτέλεσαν μια θαυμάσια γέφυρα. Έμαθα πάρα πολλά από τους συναδέλφους μου, όσο και από τους μαέστρους υπό τη διεύθυνση των οποίων έπαιξα.
Η συνεργασία με διάσημους μαέστρους έπαιξε ρόλο στην αλλαγή σταδιοδρομίας;
Ναι, φυσικά. Τα χρόνια που εργάστηκα ως βοηθός ήταν εξαιρετικά πολύτιμα: τότε ήταν που οι γνώσεις μου στη διεύθυνση ορχήστρας διευρύνθηκαν και επαγγελματικοποιήθηκαν, ιδίως στον τομέα της όπερας, έναν κόσμο που με έλκυε και που αποτέλεσε μια πραγματική πύλη εισόδου στο επάγγελμα του μαέστρου.
Ο Alain Altinoglu μου εμπιστεύτηκε την πρώτη μου παραγωγή όπερας και την πρώτη μου διεύθυνση στην τάφρο της ορχήστρας, κάτι που μου επέτρεψε να ανακαλύψω μια νέα πτυχή του επαγγέλματος. Αυτό μου έδωσε επίσης την ευκαιρία να εγκατασταθώ μόνιμα σε ένα μέρος και να συνεργαστώ με μια ομάδα για αρκετές καλλιτεχνικές περιόδους, όπως στην Όπερα της Κολωνίας ή στη Φιλαρμονική του Λος Άντζελες, όπου εργάστηκα στο πλευρό του François-Xavier Roth και του Gustavo Dudamel.
Τέλος, με τον Esa-Pekka Salonen, είχα την ευκαιρία να τον βοηθήσω με πολλές ορχήστρες σε όλο τον κόσμο, κάτι που μου επέτρεψε να προσεγγίσω το ίδιο ρεπερτόριο μέσα από πολύ διαφορετικές ορχηστρικές ταυτότητες. Όλες αυτές οι εμπειρίες μου πρόσφεραν μια συγκεντρωμένη και πολυδιάστατη εικόνα του επαγγέλματός μας.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, κάνατε αντικαταστάσεις της τελευταίας στιγμής. Ποιο είναι το μυστικό για την επιτυχία τέτοιων επικίνδυνων αποστολών;
Η γνώση της ζωής της ορχήστρας και του ρεπερτορίου είναι ένα αναμφισβήτητο πλεονέκτημα, ειδικά όταν ο χρόνος πρόβας είναι περιορισμένος. Είχα την τύχη να μεγαλώσω, χάρη στον πατέρα μου συνθέτη, μέσα σε μια τεράστια μουσική βιβλιοθήκη. Η ανάλυση των μουσικών κειμένων και η εμβάθυνση στο «κουζινάκι» των συνθετών εξελίχθηκαν σε πολύ φυσικά αντανακλαστικά, που μου έδωσαν μια σταθερή μέθοδο για να προσεγγίζω νέα έργα.
Ως μουσικός κρουστών εργαστήκατε στη Σεούλ. Πώς ήταν η εμπειρία σας στην Κορέα;
Τα χρόνια μου ως τυμπανιστής της Φιλαρμονικής Ορχήστρας της Σεούλ σηματοδότησαν την αρχή μιας πολύ ισχυρής σχέσης που διατηρώ με την Κορέα, τόσο σε προσωπικό όσο και σε μουσικό επίπεδο. Επίσης, στη Σεούλ άρχισα να διευθύνω ορχήστρα, και η ανάληψη των καθηκόντων μου φέτος ως κύριος μαέστρος της Φιλαρμονικής Ορχήστρας της Μπουτσεόν (Bucheon), μιας από τις σημαντικότερες ορχήστρες της πρωτεύουσας, έχει μεγάλη σημασία για μένα. Είναι ταυτόχρονα η συνέχεια μιας ιστορίας και η αρχή μιας νέας συναρπαστικής περιπέτειας. Είμαστε τυχεροί που διαθέτουμε για αυτή την ορχήστρα μια υπέροχη αίθουσα και ένα πολυάριθμο και ενθουσιώδες κοινό: είναι καταπληκτικό.
Ασχολείστε ακόμα με όλες αυτές τις δραστηριότητες ή τώρα αφιερώνεστε αποκλειστικά στη διεύθυνση ορχήστρας;
Δεν ασχολούμαι καθόλου εδώ και μια δεκαετία, αλλά προσπαθώ ακόμα να παίζω τακτικά μουσική δωματίου στα κρουστά. Είναι ένας τρόπος να προσεγγίζω τη σκηνή και ένα ρεπερτόριο που μου αρέσει πολύ, αλλά σήμερα αποτελεί ένα πολύ μικρό μέρος της δραστηριότητάς μου, λόγω έλλειψης χρόνου.
Στην πορεία περνώντας από τη μία ιδιότητα στην άλλη τι εφόδιο κουβαλούσατε, ή έπρεπε να προσέχετε να μην παίρνετε μαζί σας περιττές αποσκευές;
Στη μουσική, όπως και στη ζωή, θεωρώ κάθε εμπειρία ως κέρδος. Ο Esa-Pekka Salonen λέει πολύ σωστά ότι η διεύθυνση ορχήστρας είναι η μόνη μουσική δραστηριότητα στην οποία το 100% της προσωπικής εξάσκησης γίνεται παρουσία άλλου ατόμου: ποτέ δεν εξασκείσαι στη διεύθυνση ορχήστρας μόνος σου. Επομένως, είναι μέσω της εμπειρίας — και ιδίως των λαθών — που χτίζεις τον εαυτό σου.
Το πρόγραμμα της συναυλίας σας είναι πολύ ιδιαίτερο, διαρκεί περίπου μια ώρα, και νομίζω κινείται από το εσωστρεφές προς το πιο δεξιοτεχνικό. Ξεκινά με ένα πολύ υποβλητικό κομμάτι του Μεσσιάν.
Ο Messiaen είναι ένας συνθέτης που με στοιχειώνει από την παιδική μου ηλικία. Η γλώσσα του – ή μάλλον οι γλώσσες του – συνδυάζουν τρόπους, ελληνικούς ρυθμούς, κελαηδίσματα πουλιών, αρμονικά και οργανικά χρώματα. Οι Προσφορές (Les Offrandes) είναι ένα έργο της νεότητας ενός συνθέτη-οργανίστα που χρησιμοποιεί την ορχήστρα ως μια τεράστια δύναμη, αλλά και μερικές φορές αντίθετα με τη συνήθη λειτουργία της, με πολύ πρωτότυπες μίξεις.
Η γιαγιά μου, δασκάλα σε σχολείο κοντά στο Ωδείο του Παρισιού, πήγαινε στην κυριακάτικη λειτουργία στην εκκλησία της Αγίας Τριάδας, όπου ο Messiaen αυτοσχεδίαζε στο όργανο. Μου έλεγε, με τα λόγια μιας μη μουσικού, πώς ο Messiaen «καταλάμβανε τον χρόνο και τον χώρο». Η μουσική του συχνά υπερβαίνει αυτά τα δύο σημεία αναφοράς, και αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές στο τελικό μέρος με το εξαιρετικά αργό τέμπο, σαν μια πρόσκληση στους ερμηνευτές και τους ακροατές να υπερβούν τους εαυτούς τους σε μια κοινή εμπειρία — μια εξαιρετικά πνευματική χειρονομία.
Το δεύτερο έργο είναι Χαίντελ. Ξεχάσαμε να πούμε ότι εσίτε ειδκός και στην παλαιά μουσική – πόσο πρόκληση είναι στις μέρες μας μια συμφωνική ορχήστρα με σύγχρονα όργανα να παίξει μπαρόκ;
Ζούμε σε μια υπέροχη εποχή: σήμερα οι μουσικοί ορχήστρας διαθέτουν μια πολύ ευρεία παιδεία και μια πιο πλούσια ακουστική εμπειρία, χάρη στην πρακτική ή την επιρροή των οργάνων της εποχής. Ο Harnoncourt είχε προβλέψει ότι οι μουσικοί του 21ου αιώνα θα έπαιζαν Μπαχ το πρωί σε κατάλληλα όργανα και στη συνέχεια σύγχρονη μουσική την ίδια μέρα — και αυτό έχει πράγματι γίνει πραγματικότητα. Οι μουσικοί της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών είναι ένα καλό παράδειγμα: είναι πραγματικοί χαμαιλέοντες, πρόθυμοι να μπουν στη θέση κάθε συνθέτη. Χαίρομαι που μπορώ να παρουσιάσω μαζί τους ένα πρόγραμμα τόσο ποικιλόμορφο.
Η βραδιά ολοκληρώνεται με την άγνωστη στο ευρύ κοινό Συμφωνία Κοντσρτάντε του Ζοζέφ Ζονγκέν – της οποίας συμπηρώνονται 100 χρόνια το 2026. Πείτε μας τους λόγους για τους οποίους θα έπρεπε να τη γνωρίσει καλύτερα ο φιλόμουσος ακροατἠς;
Είναι ένα υπέροχο έργο προκειμένου να ανακαλύψει κανείς το μεγάλο όργανο για πρώτη φορά, αλλά και ένας πραγματικός κατάλογος των χρωμάτων της ορχήστρας — ιδανικό για όσους επιθυμούν να εξερευνήσουν αυτόν τον κόσμο. Η συμφωνική διάσταση είναι ιδιαίτερα έντονη στα δύο τελευταία μέρη, όπου το όργανο ενσωματώνεται στην ορχήστρα με αξιοσημείωτη λεπτότητα.
Μια τελευταία ερώτηση: όργανο και συμφωνική ορχήστρα — ποια είναι τα διακυβευόμενα, τα αγαπημένα έργα, οι προκλήσεις, αλλά και οι κρυφές απολαύσεις;
Η κρυφή απόλαυση βρίσκεται σε εκείνες τις στιγμές όπου ξαφνικά αμφιβάλλουμε για αυτό που ακούμε: είναι το όργανο, είναι η ορχήστρα; Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι ακριβώς να αποκαλύψουμε τις στιγμές όπου το όργανο αναδύεται από την ορχηστρική υφή για να πάρει τον λόγο. Μου αρέσει να ανακαλύπτω αυτή την ισορροπία στη Συμφωνία του Saint-Saëns, που παίζεται συχνά αλλά είναι πάντα ανανεώσιμη χάρη στους άπειρους ηχητικές συνδυασμούς. Αυτή είναι, πιστεύω, μια από τις μεγάλες αρετές αυτού του τόσο ιδιαίτερου συνδυασμού.
Εδώ θα βρείτε το πρόγραμμα της συναυλίας και τα βιογραφικά των συντελεστών.