Δεξιοτέχνης των πληκτροφόρων και διευθυντής φωνητικών συνόλων, ο Ιάσονα Μαρμαράς είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Μουσικής και Παραστατικών Τεχνών της Βιέννης στον τομέα της παλαιάς μουσικής. Από το 2016 έχει ιδρύσει και διευθύνει στην Αθήνα το αναγεννησιακό φωνητικό σύνολο Cappella Sancti Pauli. Μας εξηγεί γιατί μπορεί κάποιος να ενδιαφέρεται να συμμετάσχει και σε ποιους απευθύνεται.
Δηλώστε συμμετοχή στις ακροάσεις
https://www.scholacantorum.gr/auditions
Σημείωση: Καθώς τα λατινικά έχουν πτώσεις (όπως και τα ελληνικά), οι λατινικοί όροι που εμφανίζονται στο κείμενο κλίνονται κανονικά: στη γενική, Scholæ, Cappellæ, Collegij, Chori, και την αιτιατική, Scholam, Cappellam, Collegium, Chorum.
Τι είναι η Cappella Sancti Pauli;
Η Cappella Sancti Pauli είναι η αναγεννησιακή χορωδία της Scholæ Cantorum Sancti Pauli, Σχολής Μελωδών του Αγίου Παύλου, την οποία ίδρυσα με την επιστροφή μου στην Αθήνα από την Ολλανδία, το 2016. Κύρια δράση της Cappellæ Sancti Pauli είναι οι μηνιαίοι Αναγεννησιακοί Εσπερινοί (Choral Evensong) στην Αγγλικανική Εκκλησία του Αγίου Παύλου. Στους Εσπερινούς της, η Cappella τραγουδά μουσική από την ελισσαβετιανή Αγγλία, γραμμένη για ν’ ακουστεί ακριβώς σ’ αυτό το πλαίσιο.
Οι Cantores, το επαγγελματικό υποσύνολο και θα έλεγα η καρδιά της Cappellæ, αποτελούνται από τα πιο πεπειραμένα μέλη της. Αυτοί δίνουν το ρυθμό στις πρόβες και σε κάθε μουσική εμφάνιση της χορωδίας, ενώ πέραν απ᾿ τους Εσπερινούς με την Cappellam εμφανίζονται ως ανεξάρτητο μουσικό σύνολο σε συναυλίες αναγεννησιακής και μπαρόκ μουσικής από όλη την Ευρώπη.
Τι σας παρακίνησε στη δημιουργία τους;
Η Schola Cantorum Sancti Pauli, ως οργανισμός, και η Cappella, ως κυρίως μουσικό του σύνολο, ιδρύθηκαν με σκοπό την διάδοση της αναγεννησιακής μουσικής και του χορωδιακού τραγουδιού γενικότερα στην ελληνική μουσική σκηνή, με βάση την Αγγλικανική Εκκλησία του Αγίου Παύλου στην Αθήνα.
Μετά την απήχηση που είχε ο πρώτος Εσπερινός μας τον Δεκέμβριο του 2016, αποφασίσαμε μαζί με την Αγγλικανική να συνεχίσουμε σε μηνιαία βάση, και οι υπόλοιπες δράσεις, συναυλίες και μαθήματα της Scholæ οργανώθηκαν γύρω απ’ αυτό.
Το όνομα Schola Cantorum Sancti Pauli προκύπτει από την ονομασία που συχνά χρησιμοποιείται για φωνητικά σχήματα μεσαιωνικής και αναγεννησιακής μουσικής, schola cantorum. Η γενική Sancti Pauli, δηλαδή του Αγίου Παύλου, υποδεικνύει τη σύνδεση της Scholæ με την ομώνυμη Αγγλικανική Εκκλησία της Αθήνας. Cappella ήταν αρχικά η λατινική ονομασία του παρεκκλησίου όπου γίνονταν οι μουσικές δοκιμές στις μεσαιωνικές εκκλησίες, και κατ’ επέκτασιν, κάθε εκκλησιαστικού μουσικού συνόλου στο Μεσαίωνα και την Αναγέννηση.
Ποιες είναι οι κυριότερες δράσεις της σήμερα;
Η Schola διοργανώνει διάφορες δράσεις, κυριότερη των οποίων είναι η Cappella και οι μηνιαίοι Αναγεννησιακοί Εσπερινοί. Οι υπόλοιπες δράσεις της περιλαμβάνουν την ερασιτεχνική χορωδία Chorus Scholasticus και το σεμιναριακό μάθημα Collegium Sancti Pauli. Οι συναυλίες που διοργανώνει η Schola, με τους Cantores και συχνά με φιλοξενούμενους μουσικούς από το εξωτερικό, λειτουργούν ως παράλληλη δράση αλληλένδετη και αλληλοϋποστηριζόμενη και από τους Εσπερινούς.
Μέσα απ’ τους Εσπερινούς, η Schola Cantorum δίνει την ευκαιρία στους χορωδούς της να γνωρίσουν σε βάθος τη μουσική της ελισσαβετιανής Αγγλίας, και στο αθηναϊκό κοινό να έρθει σε επαφή με τις απαρχές της πλούσιας βρεταννικής χορωδιακής παράδοσης, της οποίας επίκεντρο είναι ο Εσπερινός.
Μέσα από τα θεωρητικά και πρακτικά σεμινάρια του Collegij, τις μουσικές εμφανίσεις των συνόλων της, τόσο σε Εσπερινούς και άλλες θρησκευτικές τελετουργίες, όσο και σε συναυλίες, η Schola Cantorum δίνει βήμα στη φωνητική μουσική της Αναγέννησης και του Μπαρόκ, και την ευκαιρία στον καθένα και την καθεμιά να την βιώσει ανάλογα με τις δυνατότητές του, ως ακροατής, ως μαθητής, ή ως τραγουδιστής ή τραγουδίστρια.
Σε λίγο συμπληρώνετε μια δεκαετία δράσης. Τι έχετε πετύχει σε αυτό το διάστημα;
Η Cappella και το επαγγελματικό υποσύνολό της, οι Cantores, μετρούν πάνω από 50 Αγγλικανικούς Εσπερινούς στον Άγιο Παύλο. Ο μηνιαίος Αναγεννησιακός Εσπερινός έχει καθιερωθεί πλέον ως θεσμός, κι η Αγγλικανική είναι πάντα μεστή, με κάποιους σταθερούς θαμώνες και πολλά νέα πρόσωπα, που μας επισκέπτονται είτε από αγάπη για τη μουσική, είτε από ενδιαφέρον για το αγγλικανικό τυπικό της «Εσπερινής Ευχής.»
Παράλληλα, οι Cantores, με την περιστασιακή ενίσχυση της Cappellae, έχουν τραγουδήσει κάποιους Λατινικούς Εσπερινούς στον Καθολικό Καθεδρικό του Αγίου Διονυσίου, καθώς και πολλαπλές συναυλίες μουσικής της εποχής στα σημαντικότερα φεστιβάλ και αίθουσες της Ελλάδας, όπως το Φεστιβάλ Λατρευτικής Μουσικής της ΕΛΣ, το Μπαρόκ Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, η Εναλλακτική σκηνή της ΕΛΣ, τα Μέγαρα Μουσικής Αθηνών και Θεσσαλονίκης, κά.
Από τι αποτελείται ένας Αναγεννησιακός Εσπερινός;
Η ακολουθία του Choral Evensong, Χορωδιακός Εσπερινός ή ορθότερα Χορωδιακή Εσπερινή Προσευχή, προκύπτει από τη συγχώνευση των προσευχών του Εσπερινού και του Αποδείπνου (αγγλιστί Vespers και Compline) τον 16ο αιώνα κατά την ίδρυση της Αγγλικανικής Εκκλησίας, και αποτελεί το επίκεντρο της βρεταννικής χορωδιακής παράδοσης
Ο Αγγλικανικός Χορωδιακός Εσπερινός είναι μια σε μεγάλο μέρος μουσική ακολουθία. Το μουσικό μέρος του αποτελείται από
Α) Μουσική σε σταθερά κείμενα (μέρη με το ίδιο κείμενο σε κάθε λειτουργία):
Τα δύο Canticles (Άσματα): Magnificat και Nunc dimittis (“Mag & Nunc”)
Τα δύο Sets of Versicles: Preces και Responses
Β) Μουσική σε μεταβλητά κείμενα (μέρη με το διαφορετικό κείμενο σε κάθε λειτουργία):
Τον Ψαλμό (Psalm), συχνά σε συγχορδιακή απαγγελία (το λεγόμενο «Αγγλικανικό Μέλος»)
Γ) Προαιρετικά μέρη σε ελεύθερο κείμενο:
Το Anthem (Ανθέμιο) πριν τις τελευταίες προσευχές
Συχνά, το Introit (Εισοδικόν) στην αρχή της ακολουθίας
Σπάνια, έναν Ύμνο (Hymn) στο τέλος της ακολουθίας
Η επιλογή της μουσικής είναι ελεύθερη, και στους Εσπερινούς της Cappellæ γίνεται σχεδόν αποκλειστικά ανάμεσα σε έργα από τη Βρεταννία του πρώτου αιώνα της Αγγλικανικής Εκκλησίας (1550-1650), όπως Thomas Tallis, Nicholas Strogers, John Mundy, William Byrd, Thomas Tomkins, Thomas Weelkes, Orlando Gibbons, κά. Για τα προαιρετικά μέρη επιλέγονται και έρχα ηπειρωτικών συνθετών της εποχής, όπως Orlando di Lasso, Heinrich Schütz, Tomás Luís de Victoria, Pierluigi Palestrina, αλλά και έργα πρωιμότερων κά.
Παράλληλα, στους Εσπερινούς τραγουδιούνται και δικές μου συνθέσεις σε αναγεννησιακό ή μπαρόκ ύφος.
Ποια είναι η σημασία του να συμμετέχει κάποιος σε αυτή;
Η συμμετοχή στην Cappellam Sancti Pauli προσφέρει στους χορωδούς της μια μοναδική ευκαιρία να αναπτύξουν τόσο την τονική και ρυθμική τους ακρίβεια όσο και την εκφραστική τους παλέττα. Δίνεται ιδιαίτερο βάρος στην ξεκάθαρη άρθρωση τόσο των φωνηέντων όσο και των συμφώνων πρωτίστως της αγγλικής γλώσσας, όσο και την έκφραση του κειμένου, την ισορροπία μεταξύ των φωνών, το φυσικό χόρδισμα, τις σχέσεις συμφωνίας και διαφωνίας, και τη ρητορική δομή του λόγου και της μουσικής.
Η τακτικότητα των Εσπερινών παρέχει επίσης μια ευκαιρία συχνής τριβής με την εμφάνιση μπροστά σε κοινό (ή, εν προκειμένω, ποίμνιο), και μπορεί έτσι να βοηθήσει στη μουσική και «σκηνική» ετοιμότητα.
Σε ποιους απευθύνεται, ερασιτέχνες ή επαγγελματίες;
H Cappella απευθύνεται σε επαγγελματίες τραγουδιστές αλλά και σε ικανούς ερασιτέχνες, αφού οι δεξιότητες που απαιτεί και αναπτύσσει πολύ συχνά απέχουν πολύ από το επίκεντρο της μουσικής εκπαίδευσης του μονωδού. Τραγουδιστές «μη κλασσικών» ειδών, μουσικολόγοι, οργανοπαίκτες, ακόμη και ηθοποιοί με εξαιρετικές μουσικές βάσεις, σχηματίζουν μαζί με νεαρούς μονωδούς και πεπειραμένους επαγγελματίες χορωδούς τον πυρήνα του συνόλου.
Για μια πιο χαλαρή επαφή με την αναγεννησιακή μουσική και το χορωδιακό τραγούδι, υπάρχει και ο Chorus Scholasticus, η ερασιτεχνική χορωδία της Scholae, που συμμετέχει περιστασιακά στους Εσπερινούς και έχει πιο βραδείς ρυθμούς εκμάθησης ρεπερτορίου και λιγότερο υψηλές μουσικές απαιτήσεις από τα μέλη της.
Τι υποχρεώσεις περιλαμβάνει;
Η Cappella κάνει τακτικές εβδομαδιαίες δοκιμές υπό την διεύθυνση του Βοηθού Μουσικού Διευθυντή της, του αρχιτέκτονα και πιανίστα Ηλία Βλαστού, και τραγουδά τους μηνιαίους Αναγεννησιακούς Εσπερινούς στην Αγγλικανική Εκκλησία του Αγίου Παύλου, ενώ περιστασιακά συμμετέχει σε συναυλίες ευρύτερου ρεπερτορίου της εποχής.
Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για τη συμμετοχή;
Απαιτεί, είτε άριστη πριμαβίστα, είτε επιμελή μελέτη του ρεπερτορίου, καθώς και προσοχή στη λεπτομέρεια. Πάνω απ’ όλα, χρειάζεται καθαρή φωνή και ανοιχτό νου.
Το πρόγραμμα που υπόσχεται φέτος;
Το 2025-26, όπως και κάθε χρόνο, η Cappella θα τραγουδήσει έναν αναγεννησιακό Εσπερινό κάθε μήνα στην Αγγλικανική εκκλησία του Αγίου Παύλου (Η Cappella κάνει διάλειμμα το καλοκαίρι). Επίσης, η Cappella σχεδιάζει, πέρα από τους μηνιαίους Εσπερινούς της, και την έναρξη μιας σειράς ηχογραφήσεων έργων του ρεπερτορίου της, συμπεριλαμβανομένων έργων του Thomas Tallis, William Byrd, Thomas Tomkins, κά.
