Το επόμενο Σάββατο ο τενόρος Δημήτρης Πακσόγλου ερμηνεύει στο Ηράκλειο της Κρήτης για μια βραδιά τον πρωταγωνιστικό ανδρικό ρόλο στους περίφημους Παλιάτσους του Ροθτζέρο Λεονκαβάλο. Με αφορμή αυτή την νέα συμπαραγωγή του Πολιτιστικού & Συνεδριακού Κέντρου Ηρακλείου μιλήσαμε για το έργο αλλά και τη σταδιοδρομία του που τα τελευταία χρόνια επικεντρώνεται στη Σουηδία και την ευρύτερη Βαλτική.
Από όλες τις χώρες του κόσμου, αυτή τη στιγμή σταδιοοδρομείτε σε αυτή που έβγαλε τους μεγαλύτερους τενόρους του 20ου αιώνα – Jussi Bjorling και Nicolai Gedda. Τι και πώς σας οδήγησε εκεί – πόσο δύσκολος ήταν ο ανταγωνισμός;
Η ζωή του λυρικού καλλιτέχνη είναι συνήθως γεμάτη ταξίδια στο εξωτερικό, αν φυσικά έχει την τύχη να ανήκει στην κατηγορία των τραγουδιστών που δραστηριοποιούνται εκτός Ελλάδος. Έτσι και μένα η καλλιτεχνική μου ζωή μου προσφέρει αυτή τη δυνατότητα για ένα συνεχές ταξίδι σε χώρες που πολύ πιθανόν να μην είχα την ευκαιρία να επισκεφτώ, αν επέλεγα κάποιο άλλο επάγγελμα. Η Σουηδία το τελευταίο διάστημα μού δίνει αυτή την ευκαιρία να αναπτύξω την τέχνη μου. Είναι η τρίτη φορά που ερμηνεύω ρόλους εκεί και το επόμενο συμβόλαιο μου για το 2026 θα είναι πάλι στη Στοκχόλμη. Οι Σουηδοί αγαπούν την όπερα και έχουν παράδοση με πολύ μεγάλους τραγουδιστές. Αρκεί να θυμηθώ ονόματα όπως Birgit Nilsson, Jussi Bjorling και Nicolai Gedda – όπως αναφέρατε και εσείς. Είναι λοιπόν ένα στοίχημα για έναν τραγουδιστή να τραγουδάει μπροστά σε ένα μυημένο κοινό που γνωρίζει αρκετά από όπερα. Ο ανταγωνισμός βέβαια είναι κυρίως με τον εαυτό σου, καθώς πρέπει να είσαι όχι απλά επαρκής, αλλά πάνω από όλα να θεωρείσαι απαραίτητος.
Τι είναι αυτό που σας κρατάει στη Σουηδία, πέρα από την εγκάρδια κοινωνικότητα, τον καλό καιρό και τη νόστιμη κουζίνα;
Οι συνθήκες εργασίας σε χώρες όπως η Σουηδία είναι ιδανικές για έναν τραγουδιστή της όπερας. Θα αναφέρω μόνο τον σεβασμό με τον οποίο σε προσεγγίζουν, για να μη μιλήσω για τα αυτονόητα, όπως άριστες επαγγελματικές σχέσεις, τήρηση των κανόνων υγιεινής και ασφάλειας, και άλλα πολλά. Οι Σουηδοί είναι πολλοί ανοιχτοί άνθρωποι γενικά. Ταυτόχρονα είναι πολύ ευαίσθητοι με την κοινωνική δικαιοσύνη και την ίση μεταχείριση. Ένας ιδανικός τόπος για δημιουργία θα έλεγα. Όσο για την κουζίνα, προτιμώ την μεσογειακή….
Ξεκινήσατε τη σταδιοδρομία σας ως ηθοποιός και κατόπιν γίνατε λυρικός τραγουδιστής, Τι σας οδήγησε σε αυτή την απόφαση και πόσο εύκολη ή δύσκολη ήταν η μετάβαση;
Η γνώση του θεάτρου είναι απαραίτητη στη δουλειά μας. Είναι πολύτιμο εφόδιο για μένα η σπουδη μου και η προϋπηρεσία μου στο θέατρο πρόζας. Η μετάβαση δεν ήταν δύσκολη και έγινε ομαλά. Όλα αποφασίστηκαν μέσα μου όταν έκανα την πρώτη μου πρόβα με την ορχήστρα. Βρέθηκα μόνος μου με τον μαέστρο και τους μουσικούς της ορχήστρας στην αίθουσα όπου έπρεπε να ερμηνεύσω μια άρια, έκλεισα τα μάτια μου και είπα μέσα μου “αυτό θέλω να κάνω”. Κοιτάζοντας πίσω θεωρώ ότι ήταν σωστή επιλογή και δεν το έχω μετανιώσει καθόλου!
Ο ρόλος που θα ερμηνεύσετε είναι ο Κάνιο – ένας ηθοποιός του μπουλουκιού. Εκτὀς απο την περίφημη – και απαιτητική – άρια Vesti la giubba που όλοι γνωρίζουν, ποιο είναι το γενικότερο ενδιαφέρον και οι προκλήσεις του ρόλου;
Σωστά, εκτός από την άρια ο ρόλος έχει κι άλλα πολύ όμορφα μουσικά σημεία και στην αρχή του έργου αλλά και προς το τέλος. Το έργο του Λεονκαβάλο ανήκει στην κατηγορία του βερισμού, δηλαδή είναι βαθιά ρεαλιστικό και αληθινό. Πρέπει λοιπόν ο ερμηνευτής να δώσει ιδιαίτερη σημασία εκτός από την μουσική και στην υποκριτική του ερμηνεία, καθώς το έργο έχει πολλά σημεία γεμάτα πάθος, αλήθεια και έντονα συναισθήματα. Είναι πραγματικά μια πρόκληση.
Έχετε εικόνα για το πώς θα είναι η σκηνοθεσία και γενικότερα η παραγωγή;
Η συγκεκριμένη παραγωγή είναι σε συνεργασία με την Provincia di Lecce και το Θέατρο Politeama Greco στο Λέτσε της Ιταλίας. Η σκηνοθεσία είναι του διάσημου θεατράνθρωπου Giandomenico Vaccari και η μουσική διεύθυνση του αρχιμουσικού και καλλιτεχνικού διευθυντή του ΠΣΚΗ Μύρωνα Μιχαηλίδη. Η σκηνοθεσία είναι κατά βάση κλασσική αλλά ταυτόχρονα πολύ ενδιαφέρουσα, καθώς όπως είπα και πριν, στηρίζεται στην αλήθεια των ερμηνευτών. Δεν έχει τίποτα περιττό.
Πόσο σημαντική είναι η σύμπραξη σκηνοθέτη και αρχιμουσικού για μια επιτυχημένη παράσταση όπερας;
Η σχέση του σκηνοθέτη με τον αρχιμουσικό-διευθυντή ορχήστρας σε μια παραγωγή είναι ίσως η πιο σημαντική. Πρέπει και οι δύο να λειτουργούν σαν συγκοινωνούντα δοχεία και να συμπληρώνουν ο ένας τον άλλον, καθώς η δουλειά του ενός εμπλέκεται στην δουλειά του άλλου. Μοιράζονται κι οι δυο το ίδιο όραμα, το οποίο πολύ πιθανόν να το έχουν συναποφασισει και από πριν την προετοιμασία και τις πρόβες. Στην συγκεκριμένη παραγωγή των Παλιάτσων υπάρχει ιδιαίτερη σύμπνοια μεταξύ των δύο.
Οι Παλιάτσοι είναι η δεύτερη συνεργασία σας με τον Μύρωνα Μιχαηλίδη και τη Φιλαρμόνια Ορχήστρα Αθηνών στο ΠΣΚΗ μέσα στο 2025, καθώς τον Απρίλιο είχατε τραγουδήσει Τόσκα.
Ναι. Στο σημείο αυτό θα ήθελα να μιλήσω ιδιαίτερα για τον μαέστρο Μύρωνα Μιχαηλίδη, ο οποίος κάνει σπουδαία δουλειά στο Ηράκλειο. Δουλειά η οποία δεν έχει να ζηλέψει σε τίποτα από παραστάσεις του εξωτερικού και είμαι περήφανος και ευγνώμων που είμαι κομμάτι αυτής της σημαντικής προσπάθειας. Επίσης έχουμε την τύχη να μας συνοδεύει η πολύ καλή ορχήστρα Φιλαρμόνια Αθηνών. Έχω δουλέψει ξανά μαζί τους και μπορώ να πω ότι είμαι ιδιαίτερα χαρούμενος που συνεργαζόμαστε ξανά.
Πολύ πρόσφατα, τον προηγούμενο μήνα δηλαδή, κάνατε ντεμπούτο στον επώνυμο και πρωταγωνιστικό ρόλο στην όπερα Τριστάνος και Ιζόλδη του Βάγκνερ. Τι σηματοδοτεί αυτό για την εξέλιξή σας ως τραγουδιστή;
Η επαφή με τον Βάγκνερ για κάθε τραγουδιστή αποτελεί κομβικό σταθμό στην καριέρα του. Αυτό το ρεπερτόριο σε εξελίσσει σαν καλλιτέχνη αλλά σε επηρεάζει και σαν άνθρωπο, καθώς η προετοιμασία είναι μια επίπονη διαδικασία. Απαιτείται αφοσίωση και πολύς χρόνος μουσικής μελέτης. Επίσης είναι αναγκαίο να εμβαθύνεις στον ξεχωριστό κόσμο του Βάγκνερ. Πρέπει να καταλάβεις ολόκληρο τον συμβολισμό που έχει το έργο και τα βαθιά νοήματα του. Μη ξεχνάτε ότι εμείς είμαστε οι αγγελιοφόροι του συνθέτη.
Πόσο δύσκολο φωνητικά και ερμηνευτικά είναι το πέρασμα από τον Τριστάνο στους Παλιάτσους μέσα σε δύο εβδομάδες;
Οτιδήποτε μετά τον Τριστάνο είναι πιο εύκολο για έναν τραγουδιστή. Έχουν φυσικά κι οι Παλιάτσοι όπως ανέφερα και πριν δυσκολίες, τις οποίες αν δεν τις αντιμετωπίσεις, θα εκτεθείς ανεπανόρθωτα. Σε γενικές γραμμές, μπορώ να πω ότι είναι κοντά ερμηνευτικά αν εξαιρέσεις τον συνολικό χρόνο των έργων, καθώς στην περίπτωση του Τριστάνου μιλάμε για τέσσερις ώρες συνεχούς ερμηνείας, ενώ στο έργο του Λεονκαβάλο η διάρκεια είναι μόνο μιάμιση ώρα.
Οι επόμενες προγραμματισμένες εμφανίσεις σας θα είναι πάλι στον Βορρά: την άνοιξη θα τραγουδήσετε Κάλαφ (Τουραντότ) και το φθινόπωρο Οθέλλο.
Ναι, ανυπομονώ να ερμηνεύσω έναν από τους διασημότερους ρόλους του ρεπερτορίου στην διάσημη Βασιλική Όπερα της Στοκχόλμης, όσο για τον Οθέλλο, που θα τον ερμηνεύσω στο Ταλίν της Εσθονίας, είναι ένας ρόλος που τον έχω ξανακάνει στο παρελθόν – δυο φορές μάλιστα – και θεωρώ τον εαυτό μου πολύ τυχερό για αυτό.