Το «Opus Alexandrinum» (Έργον Αλεξανδρινόν) πραγματεύεταιτη λόγια μουσική δραστηριότητα των Ελλήνων της Αλεξάνδρειας από τα τέλη του 19ου έως τα μέσα του 20ού αιώνα, φωτίζοντας ιδιαιτέρως το ―κυρίαρχο στη μουσική ζωή της ελληνικής παροικίας― επτανησιακό στοιχείο. Η μελέτη αποτελεί καρπό της μουσικολογικής έρευνας της φλαουτίστα Ναταλίας Γεράκη και εκδόθηκε σε συλλεκτικό βιβλίο/CD από το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού (νυν Ελληνικό Ίδρυμα Βιβλίου και Πολιτισμού).

Οι διακεκριμένοι σολίστ Ειρήνη Καράγιαννη (μεσόφωνος), Ναταλία Γεράκη (φλάουτο) και Απόστολος Παληός (πιάνο) παρουσιάζουν στο Πνευματικό Κέντρο Βεργωτή έργα Ελλήνων συνθετών που συνδέονται με την Αλεξάνδρεια. Σε αυτούς συγκαταλέγονται οι Κερκυραίοι Αλέξανδρος Γκρεκ και Παναγιώτης Τσαμπουνάρας, οι Σπυρίδων Παπασταθόπουλος και Πέτρος Ιωαννίδης,καθώς και οι Αλεξανδρινοί Μαρία Σιδεράτου, Γιάννης Χρήστου, Μιχάλης Ροζάκης και Γιάννης Αυγερινός. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επίσης έργα συνθετών που έγραψαν σε ποίηση του Κωνσταντίνου Καβάφη, όπως οι Δημήτρης Μητρόπουλος, Αργύρης Κουνάδης, Θόδωρος Αντωνίου, Νίκος Αθηναίος και Κωστής Κριτσωτάκης.

Μικρές ιστορίες για την αλεξανδρινή κοινωνία και τη λόγια μουσική της θα παρεμβάλλονται ανάμεσα στα μουσικά έργα, λειτουργώντας ως συνεκτικοί κρίκοι και αναδεικνύοντας τη συμβολή Επτανήσιων μουσικών στην πνευματική ζωή της θάλλουσας πόλης. Μεταξύ αυτών καταγράφονται οι Κερκυραίοι Σπύρος Ξύνδας, Ναπολέων Λαμπελέτ, Σπυρίδων Σαμάρας και Ευστάθιος Μάστορας, ο Ζακυνθινός Παναγιώτης Γριτσάνης, καθώς και ο Κεφαλονίτης Γεώργιος Μολφέτας που διηύθυνε στην Αλεξάνδρεια τον Χορωδιακό Θίασο Κεφαλληνίας.

Πλούσιο ιστορικό φωτογραφικό υλικό της πόλης της Αλεξάνδρειας θα εμπλουτίζει τη μουσική αφήγηση.

Το ενδιαφέρον για τη μουσική ζωή και δημιουργία του Ελληνισμού της Αλεξάνδρειας είναι συνυφασμένο με το ευρύτερο ενδιαφέρον για τη συγκλονιστική ιστορία της εμβληματικής μητρόπολης, τον κοσμοπολιτισμό της, καθώς και την καθοριστική συμβολή του ελληνικού στοιχείου στην ακμή της, τόσο στην αρχαιότητα όσο και στους νεότερους χρόνους. Σκοπός της μελέτης είναι να καταδείξει ότι η μουσική δημιουργία της νεότερης Αλεξάνδρειας υπήρξε απότοκο ενός κοσμοπολιτισμού με βαθιές ρίζες στην ανεπτυγμένη, πολυπολιτισμική κοινωνία της αρχαίας πόλης.

Η εκπόνηση της μελέτης κατέστη εφικτή χάρη στη στήριξη φορέων όπως το Τμήμα Μουσικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), η Μουσική Βιβλιοθήκη «Λίλιαν Βουδούρη» του Συλλόγου Οι Φίλοι της Μουσικής, το Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης (ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ), το Αρχείο της Ελληνικής Κοινότητας Αλεξανδρείας (ΕΚΑ), η Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα (ΑΣΚΣΑ), το Αρχείο Κουνάδη (ΑΚ), το Ιστορικό Αρχείο του Ωδείου Αθηνών, το Αρχείο Ελλήνων Μουσουργών Θωμά Ταμβάκου (ΑΕΜΘΤ), το Αρχείο Ελληνικής Μουσικής Γεώργιος Κωνστάντζος.

Η ηχογράφηση του δίσκου πραγματοποιήθηκε στο Στούντιο Ήχου του Τμήματος Μουσικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του ΕΚΠΑ. Το βιβλίο/CD, το οποίο τυπώθηκε στο ιστορικό ελληνικό τυπογραφείο «Άγκυρα» στην Αλεξάνδρεια, διατίθεται αποκλειστικά σε βιβλιοθήκες και ιδρύματα της Ελλάδας και της Αιγύπτου.

Το «Opus Alexandrinum» έχει παρουσιαστεί στη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας στην Αίγυπτο και στο Cotsen Hall της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα. Έχει επίσης λάβει τιμητική διάκριση από την Ένωση Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΑΥΛΙΑΣ

Ναπολέων Λαμπελέτ (Κέρκυρα 1864 – Λονδίνο 1932)
Ύμνος εις τον Γεώργιον Αβέρωφ για σόλο πιάνο
παιανιζόμενος εν Αλεξανδρεία υπό της Ελληνικής Φιλαρμονικής Εταιρείας (περ. 1894)

Αλέξανδρος Γκρεκ (Κέρκυρα 1876 – 1959)
Salonica – Nouvelle Danse Grecque pour Salon για πιάνο
Prière du Soir – Mélodie για βιολί και πιάνο | σε ελεύθερη απόδοση για φλάουτο και πιάνο
Mattinata για φωνή και πιάνο, σε στίχους Πηλίου Ζάγρα

Σπυρίδων Παπασταθόπουλος (Δημητσάνα 1875 – Αλεξάνδρεια 1942)
Έρως και Γεράματα για φωνή και πιάνο (περ. 1915)
σε στίχους Ιωάννη Κυπραίου

Παναγιώτης Τσαμπουνάρας (Κέρκυρα π.1880 – Νάξος μ.1950)
Στη βάρκα – Βαρκαρόλα για φωνή και πιάνο (191…)
Ισπανική βαρκαρόλα σε διασκευή και στίχους Παναγιώτη Τσαμπουνάρα

Μαρία Σιδεράτου (αρχές 20ού αι. – μ.1960)
Isabelle – 1ère Mélodie για σόλο πιάνο (1930) | απόσπασμα

Δημήτρης Mητρόπουλος (Αθήνα 1896 – Μιλάνο 1960)
Invenzione XIII (9) – Έτσι πολύ ατένισα, Pedale a 3 Voci
Invenzione VIII (5) – Μέρες του 1903, Passacaglia a 2 voci
Invenzione XIV (10) –Επήγα, Coda (Finale) a 2 Voci
από τις 14 (10) Invenzioni σε ποιήματα του Κ.Π. Καβάφη
για φωνή και πιάνο | σε ελεύθερη απόδοση για φλάουτο και πιάνο (1925-1926)

Πέτρος Ι. Ιωαννίδης (Κρήτη αρχές 20ού αι. – Αυστραλία μ.1960)
Για το χατήρι σου μεθώ (ταγκό) για φωνή και πιάνο (1941)
σε στίχους Μίμη Τραϊφόρου

Αργύρης Κουνάδης (Κωνσταντινούπολη 1924 – Φράιμπουργκ 2011)
Ι. Φωνές, ΙΙ. Επέστρεφε
από τα Τρία ποιήματα του Κωνσταντίνου Καβάφη
για φωνή και πιάνο | σε ελεύθερη απόδοση για φλάουτο και πιάνο (1981)

Γιάννης Χρήστου (Ηλιούπολη Καΐρου 1926 – Αθήνα 1970)
Eyes that Last I Saw in Tears [Μάτια που τελευταία τα είδα δακρυσμένα]
The Wind Sprang Up at Four o‘Clock [Ξέσπασε στις τέσσερις ο αέρας]
από τα Έξι Τραγούδια σε ποίηση Τ.Σ. Έλιοτ
για μεσόφωνο και πιάνο | σε ελεύθερη απόδοση για φλάουτο και πιάνο (1955)

Θόδωρος Αντωνίου (Αθήνα 1935 – 2018)
Το 31 π.Χ. στην Αλεξάνδρεια για φωνή και πιάνο (1983)
από τις 11 Αφηγήσεις πάνω σε ποιήματα του Κωνσταντίνου Καβάφη

Νίκος Αθηναίος (Χαρτούμ 1946)
Δέησις για φωνή, φλάουτο και πιάνο (2006)
από την Ιθάκη – Κύκλος τραγουδιών σε ποίηση Κωνσταντίνου Καβάφη

Μιχάλης Ροζάκης (Αλεξάνδρεια 1946 – Αθήνα 2009)
Μεταμορφώσεις για σόλο πιάνο (198…) | απόσπασμα

Γιάννης Αυγερινός (Αλεξάνδρεια 1949)
Χορός (Allegretto – Coda: meno mosso)
από το Νυχτερινό και Χορός για σόλο πιάνο (1978)

Κωστής Κριτσωτάκης (Αθήνα 1973)
Andante calmo
από τους Ιωνικούς Χορούς για φλάουτο και πιάνο (1995)
βασισμένοι στο ποίημα Ιωνικόν του Κωνσταντίνου Καβάφη

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Ημερομηνία και τόπος εκδήλωσης
Σάββατο 5 Σεπτεμβρίου 2026 | 20:30
Πνευματικό Κέντρο Βεργωτή, Κουρκουμελάτα Κεφαλονιάς
Είσοδος ελεύθερη

Διοργάνωση συναυλίας
Ίδρυμα Γεωργίου & Μάρης Βεργωτή

Υπό την αιγίδα
Ιονική Ακαδημία 1808

Ερμηνεία
Ειρήνη Καράγιαννη | μεσόφωνος
Nαταλία Γεράκη | φλάουτο
Aπόστολος Παληός | πιάνο

Έρευνα/κείμενα/επιμέλεια
Nαταλία Γεράκη

Ιστορικό φωτογραφικό υλικό
Συλλογή Ελληνισμού Αιγύπτου
Ελληνικού Λογοτεχνικού και Ιστορικού Αρχείου/
Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης (ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ)