Ο θόρυβος που ξέσπασε με την ανέγερση της θηριώδους εφήμερης κατασκευής στο χώρο μπροστά από το Ζάππειο οδήγησε στην άρον-άρον ακύρωση του εγχειρήματος. Όπως πολύ σωστά έγραψε ο Νίκος Βατόπουλος στην Καθημερινή πρόκειται για «ένα Φεστιβάλ που δεν θα λείψει από κανέναν». Με μια αμήχανη ανακοίνωση η Επιτροπή Ολυμπίων & Ζαππείου Κληροδοτήματος προσπάθησε να συμμαζέψει τα ασυμμάζευτα, ενώ όλοι οι υπόλοιποι φορείς, Δήμος, Υπουργεία, κλπ, έβγαλαν την ουρά τους απ’ έξω. Σκέπτεται κανείς τη γνωστή Αγγλική παροιμία: η αποτυχία είναι έκθετο και ορφανό ενώ η επιτυχία έχει πολλούς πατεράδες.
Τέλος καλό όλα καλά; Σίγουρα είναι θετικό πως πρόκειται για μια από τις λίγες φορές που η Ελληνική «Κοινωνία των Πολιτών» αντιδρά και πετυχαίνει μια μικρή νίκη. Από την άλλη, καθώς το καλοκαίρι μόλις άρχισε, δεν ξέρουμε τί άλλο μπορεί να μας προκύψει. Εδώ στη Αθήνα ή σε οποιοδήποτε άλλο μέρος της Ελλάδας υπάρχουν πολλές πεπονόφλουδες που μπορεί να πατηθούν.
Όμως το συμβάν μας δείχνει δύο από τα βαθύτερα και διαχρονικά προβλήματα που αντιμετωπίζουμε, και δεν ξέρω ποιο είναι το σοβαρότερο. Το πρώτο, η έλλειψη σεβασμού στο Δημόσιο χώρο. Ο καθένας μπορεί να παρέμβει όπως νομίζει φτάνει να μπορεί να το κάνει. Στο δικό μας εντελώς βασικό επίπεδο ο καθένας μπορεί να πετάξει τα σκουπίδια του όπου τον βολεύει χωρίς συνέπειες.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση του Φεστιβάλ η Επιτροπή είχε κάλυψη από το νόμο. Σε πολλές άλλες περιπτώσεις όμως κάποιος φορέας, ομάδα, κόμμα ή «συλλογικότητα», θα κάνει αυτό που γουστάρει έχοντας τη σιγουριά ότι δεν θα υπάρξουν συνέπειες. Ακραίο παράδειγμα η ανάρτηση πανό στον Βράχο της Ακρόπολης από τους «αγωνιστές» του ΚΚΕ πριν μερικά χρόνια που φυσικά πέρασε αβρόχοις ποσί.
Το δεύτερο είναι ότι δεν ξέρουμε τί ζητάμε από τον Πολιτισμό. Ο μόνος χώρος για τον οποίο υπάρχει κάποια γνώμη και πιθανά μεγάλη κοινωνική συναίνεση είναι στη διαχείριση της Αρχαίας κληρονομιάς. Πρόκειται για μια αντίληψη η οποία με τα χρόνια προέκυψε σιγά-σιγά.
Κάποιοι δημόσιοι ή ιδιωτικοί φορείς, η Λυρική Σκηνή, η ΚΟΑ, το Ίδρυμα Νιάρχου, κλπ έχουν στο χώρο τους μια συγκροτημένη δική τους πολιτική. Σε κεντρικό επίπεδο ή ως Κοινωνία ή πολιτικό σύστημα γενικότερα δεν υπάρχει κάτι.
Δε θέλω να παρεξηγηθώ! Δεν υποστηρίζω κρατικίστικες λύσεις με κεντρικό σχεδιασμό σοβιετικού τύπου. Από αυτό όμως το σημείο μέχρι το τωρινό «ότι να ‘ναι», υπάρχει μεγάλη διαφορά. Το Κράτος μπορεί να χαράξει ένα γενικό πλαίσιο και να πάρει μέτρα ώστε οι φορείς και οι ιδιώτες να ανταποκριθούν.
Πολιτιστική Πολιτική πάντως δεν γίνεται με εύκολες εκδηλώσεις βιτρίνας σε ήδη κορεσμένους χώρους που βρίσκονται σε μεγάλες πόλεις ή δημοφιλείς προορισμούς. Γίνεται με «δουλειά μερμηγκιού» σε βάθος χρόνου και σε πολλούς διαφορετικούς μεγάλους αλλά και μικρούς χώρους.
Εδώ όμως αρχίζουν τα δύσκολα…
